۱۳۹۶ يکشنبه ۳ ارديبهشت  | 2017 4 Sunday
آرشیو خبر آمار بازدید: 584 کد مطلب: 15245  

مروری کوتاه بر زندگی و دیدگاه‌های مترجم قزوینی

۱۳۹۳ سه شنبه ۱۵ مهر ساعت 10:56

صدای قزوین - اشاره: 8 مهرماه روز ترجمه و مترجم بود اما متاسفانه موضوعات و پیشامدهای مختلف مانع از کار کردن روی پرونده‌ای هر چند کوچک در این باب در صفحه اندیشه شد. انگیزه‌ی اصلی این نوشتار پرداختن به این موضوع است مهدی سحابی، مترجم، نقاش، روزنامه‌نگار و داستان‌نویس برجسته، نامی کاملا آشنا برای کتابخوان‌ها یا شاید بهتر است بگوییم علاقه‌مندان به هنر است. آنچه در ادامه می‌آید مروری مختصر بر زندگی و دیدگاه‌های اوست.
او دوره‌ی نقاشی و کارگردانی را نیمه‌تمام نهاد و به روزنامه‌نگاری روی آورد. از سال 1360 به ترجمه آثار ادبی همت گماشت و کتاب‌های بسیاری را به فارسی ترجمه کرد. ترجمه کتاب «شرم» مهدی سحابی، در دوره‌ی پنجم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان کتاب سال برگزیده شد.
سحابی دوران دبستان و دبیرستان را در شهر تهران به اتمام رسانید و سپس به تحصیل در رشته‌ی نقاشی (در تهران) و رشته‌ی کارگردانی سینما (در ایتالیا) پرداخت، اما هر دو را ناتمام نهاد و به کار روزنامه‌نگاری اشتغال ورزید.
شاید خیلی‌ها آشنایی‌شان با سحابی از رهگذر ترجمه‌ی دقیق او از کتاب چندجلدی پروست باشد، خیلی‌ها هم ممکن است آشنایی‌شان نسبت به این مترجم و هنرمند دقیق‌تر باشد و مثلا با نقاشی‌های او آشنا باشند یا بدانند که بر چند زبان خارجی از جمله فرانسه، ایتالیایی و ... احاطه داشت.
مهدی سحابی یکی از بهترین و پرکارترین و در عین حال بی‌ادعاترین مترجمان و روشنفکران ایران بود. در کارنامه‌ی او کارهایی دیده می‌شود که خواندن آنها یکی دو سال وقت طلب می‌کند و این نشان‌دهنده‌ی آن است که او چه دود چراغی خورد و چه عمری بر سر ترجمه نهاد.
علاوه بر سنگینی برخی کارها مانند ترجمه ده جلدی «در جستجوی زمان از دست رفته» ترجمه برخی کارها مانند «مرگ قسطی» اثر فردینان سلین، نشان‌دهنده‌ی دقت او در انتخاب زبان و متن‌هایی است که به فارسی بر می‌گرداند. سحابی تنها مترجم نبود، او روزنامه‌نگار، نویسنده و نقاش بود، چند داستان در کارنامه‌ی خود دارد و مقالات متعددی از وی در مطبوعات ایران به چاپ رسیده و نمایشگاه‌های زیادی نیز برپا کرده است.
مهدی سحابی از زبان خودش
من متولد 1322 قزوین هستم. از ده سالگی با خانواده‌ام به تهران آمدم. مدرک تحصیلی‌ام دیپلم ریاضی است. دو دانشکده‌ی هنری را دیده‌ام. یکی دانشکده هنرهای تزیینی تهران و دیگر آکادمی‌هنرهای زیبای رم. یکی دو سالی به هر کدامشان رفتم و رها کردم. یاد گرفتن انگلیسی را مثل همه از دبیرستان شروع کردم، بعد در عمل بیشتر یاد گرفتم. بامزه است که من به عنوان مترجم زبان فرانسوی و ایتالیایی در کیهان استخدام شدم، بعد یک روز علیرضا فرهمند (دبیر سرویس خارجه وقت کیهان) گفت این جمله انگلیسی را ترجمه کن. نه تنها جمله، تمام متن را ترجمه کردم. چندی بعد علی اکبر مهدیان (از مترجمان سرویس خارجه کیهان و یکی از مترجمان خوب این سال‌ها) مطلبی داد که ترجمه کنم، از روی فروتنی یا تنبلی گفتم این به سواد من قد نمی‌دهد. او هم با فروتنی خاص خودش گفت اگر به سواد تو قد نمی‌دهد پس به سواد ما هم قد نمی‌دهد. زبان ایتالیایی را در آکادمی‌هنرهای زیبای رم یاد گرفتم و البته بعدها باز در خلال زندگی آن را تقویت کردم. اما زبان فرانسه را توی خیابان یاد گرفتم. یعنی من هیچ درس فرانسه نخواندم. البته با سابقه‌ی زبان ایتالیایی که بلد بودم و با انگلیسی که می‌دانستم و استعدادی که در این مورد خاص داشتم، یاد گرفتن فرانسه برای من راحت‌تر بود. برای یاد گرفتن ایتالیایی هم زندگی دانشگاهی من یک سال و نیم، دو سال بیشتر نبود. آن هم در رشته‌ی نقاشی که من تحصیل می‌کردم. این است که اگر بخواهم در یک جمله خلاصه کنم باید بگویم زبان‌ها را همینطور عشقی یاد گرفتم یا توی زندگی.
کار ناشدنی؛ ترجمه آثار پروست!
ترجمه رمان معظم در جست‌و‌جوی زمان از دست رفته قطعا یکی از پررنگ‌ترین نقاط کارنامه‌ی ادبی و هنری اوست. سحابی در حالی دست به ترجمه این اثر زد که بسیاری از متفکرین و صاحب‌نظران این حوزه ترجمه رمان پروست را نشدنی می‌دانستند. با این استدلال که جملات پروست طولانی است و گاه یک صفحه تمام طول می‌کشد و ترجمه‌ناپذیر است. مهدی سحابی خود در خصوص نشدنی بودن ترجمه پروست چنین می‌گوید که: «به نظر من این قضیه نیمش واقعی و نیم دیگرش افسانه است. در مورد افسانه باید بگویم کسانی می‌گفتند این کتاب غیر‌قابل ترجمه است که یا خودشان نخواسته بودند، یا وقت و سوادش را نداشتند. اگرچه کتاب سنگینی است، کتاب مشکلی است که ممکن است اجر دنیوی هم نداشته باشد. کمتر می‌خوانند که به فرض، به به و چه هم گویند. کما اینکه نکردند و تازه شروع کرده‌اند به به به گفتن. با وجود این، کتاب در ایران به چاپ هشتم رسیده که خود فرانسوی‌ها هم باور نمی‌کنند. به هر حال این بخش افسانه قضیه است که یک نوع بازدارندگی در آن بوده است. قسمت دیگر که مقداری واقعیت دارد این است که این کتابی است بسیار پیچیده اما با نثر روان و زلال و البته با جمله‌هایی که پایان ندارد. جمله‌هایی که مدام از درون آنها جمله‌های دیگری می‌جوشد و خواندن کتاب را بسیار مشکل می‌کند. چون خواندن کتاب مشکل است به طریق اولی ترجمه آن هم مشکل است. مشکل دیگر مشکل ترجمه زبان فرانسه پروست به فارسی است که دارای جنبه‌های فنی است.
ما در زبان فارسی به جمله‌های کوتاه عادت داریم که شاید یکی از دلایلش این است که ما پرورده شعر عروضی هستیم. مشکل دوم این است که ما به دلایل همان جملات کوتاه عادت داریم متن را بشکنیم و با موصول به هم ربط بدهیم. این درست خلاف آن چیزی است که پروست کرده است، دلیل هم دارد. نوشته پروست به اصطلاح بازی اسلوبی نیست؛ نوعی درون‌نگاری است. مقدار بسیار زیادی ایده است و وقایعی که در یک جمله ـ جمله‌ای که هنوز به پایان نرسیده، پی در پی می‌آید؛ یا چون دارد به صورت درونی روایت می‌شود احتیاج به قطع کردن آن نیست. ما وقتی حرف می‌زنیم دایم جمله‌های معترضه در داخل جمله‌های خودمان می‌گنجانیم. از این طرز نوشتن یک مجموعه‌ای ساخته می‌شود که البته بسیار روشن است اما بسیار طولانی است و اگر به عادت زبان فارسی آن را بشکنید، تقریبا چیزی ازش نمی‌ماند. پس ترجمه آن به نوعی بند بازی نیاز دارد. ولی چون در عمل این کار را نکرده بودند می‌گفتند این نشدنی است در حالی که اگر می‌کردند شدنی بود. باید می‌گشتی و قلق آن را پیدا می‌کردی؛ قلقی که در قاموس زبان فارسی هست. از نظر ساختار زبان هم شاید بشود گفت زبان فرانسه و زبان فارسی قرینه یکدیگرند. در ساختار فارسی فعل و اجزای مهم جمله به آخر جمله می‌رود. در زبان فرانسه عناصر مهم مثل فعل اول جمله می‌آید. پس یک تفاوت ساختاری هم در زبان فارسی وجود دارد.
بنابراین دو مشکل در ترجمه پروست وجود دارد؛ یکی عادت زبان فارسی به جملات کوتاه، دیگر تفاوت ساختاری.»
دیدگاه سحابی در خصوص آفرینشی بودن یا نبودن کار ترجمه
اینکه می‌گویم مترجم نباید دیده شود، وقتی به ترجمه‌ی ادبی می‌رسیم ممکن است حکم بی‌رحمانه‌ای باشد. شاید تسکین این درد این است که مترجم بداند در کار بسیار مهمی ‌دخالت کرده است. او در تب و تاب و شور آفرینش با مولف و نویسنده وارد مشارکت شده است. مثل آهن‌کاری که در ساختن یک بنای فخیم معماری از او کمک بخواهیم اما بعد از اتمام کار دیگر تیر آهن‌ها را نمی‌بینیم.
ترجمه به نظر من چنین سهمی‌از آفرینش می‌گیرد. یک چیزهایی از آفرینش در او هست. مترجمان بالاخره از خودشان مایه می‌گذارند.
بالاخره مترجم می‌تواند بین سه چهار روایت یکی را انتخاب کند؛ همین انتخاب یعنی آفرینش در کنار آفریننده اصلی. منتها اصل قضیه به نظر من این است که ترجمه آفرینش نیست. ترجمه مشارکت دورادور در اثری است که قبلا آفریده شده. اینجاست که بحث فنی آن پیش می‌آید. یعنی ترجمه یک کار بسیار دقیق فنی در انتقال یک اثر آفریده شده است. این امر دو قطبی بودن یا دو لبه بودن کار ترجمه را نشان می‌دهد. این دوگانگی در ترجمه هست.
یعنی شما از یک طرف در یک اثر آفرینشی دخالت دارید و از طرف دیگر باید هر چه کمتر دیده شوید. دلداری که به مترجم می‌شود داد این است که در یک کار بزرگ مشارکت دارد و دارد در کار سترگی دخالت می‌کند. بنابراین هر قدر فروتنی نشان بدهد باز هم از باد آن آفرینش اصلی چیزی به او می‌رسد.



تا کنون نظری برای این خبر ارسال نشده است
نام:  
پست الکترونیکی:
نظر شما:  
کد امنیتی:

 
 
اخبار مرتبط با این خبر
12345678910
ردیفتیترتاریخ
1 نشانه های کمبود آهن را بشناسید ۱۳۹۶ سه شنبه ۲۹ فروردين
2 کاهش طلاق زوجین با شرکت در دوره های مهارت زندگی ۱۳۹۶ دوشنبه ۲۸ فروردين
3 توصیه هایی برای سم زدایی کبد ۱۳۹۶ دوشنبه ۲۸ فروردين
4 رانندگان در هنگام لغزندگی جاده ها با احتیاط برانند ۱۳۹۶ يکشنبه ۲۷ فروردين
5 لزوم جایگذاری فرهنگ صلح و سازش در بین مردم ۱۳۹۶ شنبه ۲۶ فروردين
6 دانستنی های جالب روانشناسی ۱۳۹۶ شنبه ۲۶ فروردين
7 توسعه فضای سبز در مهرگان ضامن ارتقای کیفیت مردم ۱۳۹۶ پنج شنبه ۲۴ فروردين
8 سوانح رانندگی در جاده های قزوین ناشی از لغزندگی است ۱۳۹۶ شنبه ۵ فروردين
9 سرطان مری در کمین افراد چاق ۱۳۹۶ سه شنبه ۱ فروردين
10 برگزاری جشنواره غذا در محمدیه ۱۳۹۵ پنج شنبه ۲۶ اسفند
12345678910
۸۲۰ هزار تن گوشت قرمز در کشور تولید می شود طرح شکوفایی شهری راهکاری مناسب برای توسعه جهانی شهرهای مختلف استشهر از سوداگری خانه‌سازی ساخته نمی شودتوسعه شهری در تمدن اسلامی معاصر جامعه جهانی اجرایی می شودآغاز به کار پنجمین اجلاس بین‌المللی مجمع شهرهای اسلامی در قزوین بدترین درآمد برای شهرداری ها فروختن حقوق مردم استرئیس جمهور مصوبات سفر قبلی به قزوین را پیگیری می کندوفای به عهد برای این دولت بسیار مهم استرئیس جمهور وارد قزوین شدنمایشگاه سوغات و هدایا در قزوین گشایش یافترئیس جمهور با 6 وزیر به قزوین می آیددیدار امام جمعه قزوین با خانواده شهید غفوریرد صلاحیت شدگان برای شکایت تا 3 روز فرصت دارند صلاحیت 96 درصد داوطلبان در استان تایید شدانهدام باند کلاهبرداری فروش خودروهای خارجی در قزوینانتشار کتاب «نماز صبح» در قزوین پیشخوان روزنامه های امروز صبح استان / یکشنبهپیشخوان روزنامه های امروز صبح کشور / شنبهبرگزاری نمایشگاه سوغات و هدایا در قزوین استقرار واحدهای سیار رادیویی و تلویزیونی در محل برپایی پنجمین اجلاس بین‌المللی مجمع شهرهای اسلامی
انتصاب رئیس ستاد انتخابات دکتر حسن روحانی در استان قزویننتایج صلاحیت داوطلبان شوراها امروز به آنها اعلام می شوداستقرار واحدهای سیار رادیویی و تلویزیونی در محل برپایی پنجمین اجلاس بین‌المللی مجمع شهرهای اسلامیپیشخوان روزنامه های امروز صبح استان / شنبهپیشخوان روزنامه های امروز صبح کشور / شنبهافتتاح 6 طرح صنعتی در جریان سفر رئیس جمهوری به قزوین رئیس ستاد مردمی حجت‌الاسلام رئیسی در قزوین منصوب شدرئیس‌جمهورانی از دیار قزویناتحادیه پوشاک برای مبارزه با قاچاق کالا باید همیار دولت باشد 400 کیلومتر به راه های استان قزوین افزوده شدند 62 درصد صادرات استان از گمرک قزوین انجام می شودپنجمین اجلاس بین‌المللی مجمع شهرهای اسلامی در قزویننقش پررنگ وکلای زن در تامین امنیت خانواده و حقوق شهروندیافتتاح ساختمان سازمان برنامه و بودجه استان قزوین مدیریت شهری نیازمند تلاش جهادی و انسجام استوفای به عهد برای این دولت بسیار مهم استبرگزاری نمایشگاه سوغات و هدایا در قزوین صلاحیت 96 درصد داوطلبان در استان تایید شدتخریب و توهین به رقبای انتخاباتی پیگیرد قضائی داردجابجایی ۲.۸ میلیون نفر توسط ناوگان حمل و نقل عمومی قزوین
برای ثبت نام سری جدید سهام عدالت آماده شویدمجمع سالانه و فوق العاده 15 شرکت + موسسه کاسپینکاهش نرخ سود بانکی باید واقعی باشد10 خودرو برتر تاریخ بازار خودرو انگلستاننگاهی به آمار تولید سنگ آهن بزرگترین معدن کار دنیااین عادات را از همین حالا کنار بگذاریدرقم آورده متقاضیان مسکن مهر 2 فاز پردیس اعلام شدمحبوب ترین خودروهای 25 میلیون تومانی کارکرده در بازارشرایط فروش قطعی پژو 207 آی + جدولخانم بازیگر معروف زیر تیغ جراجی رفت + عکس اتاق عملشجریان همیشه در صدر است/می خواهند از آثارم استفاده سیاسی کنندعکس روز نشنال جئوگرافیک/ چشم انداز کاراییبرنجبرزاده: ربیعی درباره میزان تولید و وضعیت بیکاری گزارشی ارائه می کنددر ذهن قالیباف چه می گذرد؟میکرفون عارف برای اولین بار در مجلس باز شد/حصر در شان نظام نیست/تاکید برعدم دخالت نظامیان درانتخاباتاظهارات روحانی در بدو ورود به استان قزوین/فیلمقرآن منسوب به دستخط امام موسی کاظم(ع)تبدیل شهر اردبیل به کارگاه عمرانیتصویر امام خمینی(ره) روی پیراهن توریست روسیافراد رد صلاحیت شده تنها اصولگرایان را شامل نمی شوند
دریای خزر از ظهر دوشنبه توفانی است/ اخطار به قایق های تفریحیآیا همسایه ها در آپارتمان می توانند اتومبیل خود را در حیاط پارک نمایند؟ببینید/گل چیپ بهنوش بختیاری از نقطه پنالتی در مسابقه فوتسالطراحی بخش‌های نو در لوکیشن جدیدِ کودک شوکالاهای اساسی در ماه رمضان با قیمت مناسب عرضه شودجزیره خوردنی ایران!امیدواری قرمزها به جذب ستاره ملی پوشبه ثمر نشستن 20 هزار میلیارد تومان پروژه عمرانی در وزارت بهداشت212 شعبه اخذ رأی در صومعه سرا/رسانه ها اثرات مثبتی در روند مشارکت بالای مردم دارندفیلم ؛ افتخار آفرینی صاحبان چشم های خاموش با وجود کمبود امکاناتکاراته کاهای نوجوان و جوان اردونشین معرفی شدندکارنامه درخشان سپاه آن را به ارتش جهانی تبدیل کرده استآغاز سخنرانی رهبر انصارالله یمنرییسی: با دزد، دزد گفتن مشکلی حل نمی شود/ وضع فعلی نه تنها مطلوب نیست بلکه برای مردم قابل تحمل نیستستاره استقلال پاسخ خبرنگاران را می دهددو و میدانی نونهالان غرب کشوردر همدانال کلاسیکو دربی ترکیب احتمالی مادرید و بارسلونانمایشگاه هفته سلامت در شهرستان رامیان افتتاح شددوست کی روش در راه پیوستن به استقلالوزیر ورزش با استعفای جهانیان موافقت کرد/معرفی اعضای جدید هیات مدیره استقلال پس از مسابقات لیگ برتر