۱۳۹۶ چهارشنبه ۴ مرداد  | 2017 7 Wednesday
آرشیو خبر آمار بازدید: 632 کد مطلب: 15245  

مروری کوتاه بر زندگی و دیدگاه‌های مترجم قزوینی

۱۳۹۳ سه شنبه ۱۵ مهر ساعت 10:56

صدای قزوین - اشاره: 8 مهرماه روز ترجمه و مترجم بود اما متاسفانه موضوعات و پیشامدهای مختلف مانع از کار کردن روی پرونده‌ای هر چند کوچک در این باب در صفحه اندیشه شد. انگیزه‌ی اصلی این نوشتار پرداختن به این موضوع است مهدی سحابی، مترجم، نقاش، روزنامه‌نگار و داستان‌نویس برجسته، نامی کاملا آشنا برای کتابخوان‌ها یا شاید بهتر است بگوییم علاقه‌مندان به هنر است. آنچه در ادامه می‌آید مروری مختصر بر زندگی و دیدگاه‌های اوست.
او دوره‌ی نقاشی و کارگردانی را نیمه‌تمام نهاد و به روزنامه‌نگاری روی آورد. از سال 1360 به ترجمه آثار ادبی همت گماشت و کتاب‌های بسیاری را به فارسی ترجمه کرد. ترجمه کتاب «شرم» مهدی سحابی، در دوره‌ی پنجم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان کتاب سال برگزیده شد.
سحابی دوران دبستان و دبیرستان را در شهر تهران به اتمام رسانید و سپس به تحصیل در رشته‌ی نقاشی (در تهران) و رشته‌ی کارگردانی سینما (در ایتالیا) پرداخت، اما هر دو را ناتمام نهاد و به کار روزنامه‌نگاری اشتغال ورزید.
شاید خیلی‌ها آشنایی‌شان با سحابی از رهگذر ترجمه‌ی دقیق او از کتاب چندجلدی پروست باشد، خیلی‌ها هم ممکن است آشنایی‌شان نسبت به این مترجم و هنرمند دقیق‌تر باشد و مثلا با نقاشی‌های او آشنا باشند یا بدانند که بر چند زبان خارجی از جمله فرانسه، ایتالیایی و ... احاطه داشت.
مهدی سحابی یکی از بهترین و پرکارترین و در عین حال بی‌ادعاترین مترجمان و روشنفکران ایران بود. در کارنامه‌ی او کارهایی دیده می‌شود که خواندن آنها یکی دو سال وقت طلب می‌کند و این نشان‌دهنده‌ی آن است که او چه دود چراغی خورد و چه عمری بر سر ترجمه نهاد.
علاوه بر سنگینی برخی کارها مانند ترجمه ده جلدی «در جستجوی زمان از دست رفته» ترجمه برخی کارها مانند «مرگ قسطی» اثر فردینان سلین، نشان‌دهنده‌ی دقت او در انتخاب زبان و متن‌هایی است که به فارسی بر می‌گرداند. سحابی تنها مترجم نبود، او روزنامه‌نگار، نویسنده و نقاش بود، چند داستان در کارنامه‌ی خود دارد و مقالات متعددی از وی در مطبوعات ایران به چاپ رسیده و نمایشگاه‌های زیادی نیز برپا کرده است.
مهدی سحابی از زبان خودش
من متولد 1322 قزوین هستم. از ده سالگی با خانواده‌ام به تهران آمدم. مدرک تحصیلی‌ام دیپلم ریاضی است. دو دانشکده‌ی هنری را دیده‌ام. یکی دانشکده هنرهای تزیینی تهران و دیگر آکادمی‌هنرهای زیبای رم. یکی دو سالی به هر کدامشان رفتم و رها کردم. یاد گرفتن انگلیسی را مثل همه از دبیرستان شروع کردم، بعد در عمل بیشتر یاد گرفتم. بامزه است که من به عنوان مترجم زبان فرانسوی و ایتالیایی در کیهان استخدام شدم، بعد یک روز علیرضا فرهمند (دبیر سرویس خارجه وقت کیهان) گفت این جمله انگلیسی را ترجمه کن. نه تنها جمله، تمام متن را ترجمه کردم. چندی بعد علی اکبر مهدیان (از مترجمان سرویس خارجه کیهان و یکی از مترجمان خوب این سال‌ها) مطلبی داد که ترجمه کنم، از روی فروتنی یا تنبلی گفتم این به سواد من قد نمی‌دهد. او هم با فروتنی خاص خودش گفت اگر به سواد تو قد نمی‌دهد پس به سواد ما هم قد نمی‌دهد. زبان ایتالیایی را در آکادمی‌هنرهای زیبای رم یاد گرفتم و البته بعدها باز در خلال زندگی آن را تقویت کردم. اما زبان فرانسه را توی خیابان یاد گرفتم. یعنی من هیچ درس فرانسه نخواندم. البته با سابقه‌ی زبان ایتالیایی که بلد بودم و با انگلیسی که می‌دانستم و استعدادی که در این مورد خاص داشتم، یاد گرفتن فرانسه برای من راحت‌تر بود. برای یاد گرفتن ایتالیایی هم زندگی دانشگاهی من یک سال و نیم، دو سال بیشتر نبود. آن هم در رشته‌ی نقاشی که من تحصیل می‌کردم. این است که اگر بخواهم در یک جمله خلاصه کنم باید بگویم زبان‌ها را همینطور عشقی یاد گرفتم یا توی زندگی.
کار ناشدنی؛ ترجمه آثار پروست!
ترجمه رمان معظم در جست‌و‌جوی زمان از دست رفته قطعا یکی از پررنگ‌ترین نقاط کارنامه‌ی ادبی و هنری اوست. سحابی در حالی دست به ترجمه این اثر زد که بسیاری از متفکرین و صاحب‌نظران این حوزه ترجمه رمان پروست را نشدنی می‌دانستند. با این استدلال که جملات پروست طولانی است و گاه یک صفحه تمام طول می‌کشد و ترجمه‌ناپذیر است. مهدی سحابی خود در خصوص نشدنی بودن ترجمه پروست چنین می‌گوید که: «به نظر من این قضیه نیمش واقعی و نیم دیگرش افسانه است. در مورد افسانه باید بگویم کسانی می‌گفتند این کتاب غیر‌قابل ترجمه است که یا خودشان نخواسته بودند، یا وقت و سوادش را نداشتند. اگرچه کتاب سنگینی است، کتاب مشکلی است که ممکن است اجر دنیوی هم نداشته باشد. کمتر می‌خوانند که به فرض، به به و چه هم گویند. کما اینکه نکردند و تازه شروع کرده‌اند به به به گفتن. با وجود این، کتاب در ایران به چاپ هشتم رسیده که خود فرانسوی‌ها هم باور نمی‌کنند. به هر حال این بخش افسانه قضیه است که یک نوع بازدارندگی در آن بوده است. قسمت دیگر که مقداری واقعیت دارد این است که این کتابی است بسیار پیچیده اما با نثر روان و زلال و البته با جمله‌هایی که پایان ندارد. جمله‌هایی که مدام از درون آنها جمله‌های دیگری می‌جوشد و خواندن کتاب را بسیار مشکل می‌کند. چون خواندن کتاب مشکل است به طریق اولی ترجمه آن هم مشکل است. مشکل دیگر مشکل ترجمه زبان فرانسه پروست به فارسی است که دارای جنبه‌های فنی است.
ما در زبان فارسی به جمله‌های کوتاه عادت داریم که شاید یکی از دلایلش این است که ما پرورده شعر عروضی هستیم. مشکل دوم این است که ما به دلایل همان جملات کوتاه عادت داریم متن را بشکنیم و با موصول به هم ربط بدهیم. این درست خلاف آن چیزی است که پروست کرده است، دلیل هم دارد. نوشته پروست به اصطلاح بازی اسلوبی نیست؛ نوعی درون‌نگاری است. مقدار بسیار زیادی ایده است و وقایعی که در یک جمله ـ جمله‌ای که هنوز به پایان نرسیده، پی در پی می‌آید؛ یا چون دارد به صورت درونی روایت می‌شود احتیاج به قطع کردن آن نیست. ما وقتی حرف می‌زنیم دایم جمله‌های معترضه در داخل جمله‌های خودمان می‌گنجانیم. از این طرز نوشتن یک مجموعه‌ای ساخته می‌شود که البته بسیار روشن است اما بسیار طولانی است و اگر به عادت زبان فارسی آن را بشکنید، تقریبا چیزی ازش نمی‌ماند. پس ترجمه آن به نوعی بند بازی نیاز دارد. ولی چون در عمل این کار را نکرده بودند می‌گفتند این نشدنی است در حالی که اگر می‌کردند شدنی بود. باید می‌گشتی و قلق آن را پیدا می‌کردی؛ قلقی که در قاموس زبان فارسی هست. از نظر ساختار زبان هم شاید بشود گفت زبان فرانسه و زبان فارسی قرینه یکدیگرند. در ساختار فارسی فعل و اجزای مهم جمله به آخر جمله می‌رود. در زبان فرانسه عناصر مهم مثل فعل اول جمله می‌آید. پس یک تفاوت ساختاری هم در زبان فارسی وجود دارد.
بنابراین دو مشکل در ترجمه پروست وجود دارد؛ یکی عادت زبان فارسی به جملات کوتاه، دیگر تفاوت ساختاری.»
دیدگاه سحابی در خصوص آفرینشی بودن یا نبودن کار ترجمه
اینکه می‌گویم مترجم نباید دیده شود، وقتی به ترجمه‌ی ادبی می‌رسیم ممکن است حکم بی‌رحمانه‌ای باشد. شاید تسکین این درد این است که مترجم بداند در کار بسیار مهمی ‌دخالت کرده است. او در تب و تاب و شور آفرینش با مولف و نویسنده وارد مشارکت شده است. مثل آهن‌کاری که در ساختن یک بنای فخیم معماری از او کمک بخواهیم اما بعد از اتمام کار دیگر تیر آهن‌ها را نمی‌بینیم.
ترجمه به نظر من چنین سهمی‌از آفرینش می‌گیرد. یک چیزهایی از آفرینش در او هست. مترجمان بالاخره از خودشان مایه می‌گذارند.
بالاخره مترجم می‌تواند بین سه چهار روایت یکی را انتخاب کند؛ همین انتخاب یعنی آفرینش در کنار آفریننده اصلی. منتها اصل قضیه به نظر من این است که ترجمه آفرینش نیست. ترجمه مشارکت دورادور در اثری است که قبلا آفریده شده. اینجاست که بحث فنی آن پیش می‌آید. یعنی ترجمه یک کار بسیار دقیق فنی در انتقال یک اثر آفریده شده است. این امر دو قطبی بودن یا دو لبه بودن کار ترجمه را نشان می‌دهد. این دوگانگی در ترجمه هست.
یعنی شما از یک طرف در یک اثر آفرینشی دخالت دارید و از طرف دیگر باید هر چه کمتر دیده شوید. دلداری که به مترجم می‌شود داد این است که در یک کار بزرگ مشارکت دارد و دارد در کار سترگی دخالت می‌کند. بنابراین هر قدر فروتنی نشان بدهد باز هم از باد آن آفرینش اصلی چیزی به او می‌رسد.



تا کنون نظری برای این خبر ارسال نشده است
نام:  
پست الکترونیکی:
نظر شما:  
کد امنیتی:

 
 
اخبار مرتبط با این خبر
12345678910
ردیفتیترتاریخ
1 رازهای یک زندگی طولانی و سالم ۱۳۹۶ چهارشنبه ۴ مرداد
2 رضایت اولیای دم و رهایی قاتل از قصاص در قزوین ۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۱ تير
3 زندگی پیش کسوت کشتی در رادیو قزوین ۱۳۹۶ يکشنبه ۱۱ تير
4 نکاتی که باید درباره پوسیدگی دندان بدانید ۱۳۹۶ شنبه ۱۰ تير
5 چرا برخی افراد فضولی می کنند؟ ۱۳۹۶ چهارشنبه ۳۱ خرداد
6 شرکت ۹۴نفر از قزوین در جشنواره الگوهای برتر تدریس درس و سبک زندگی ۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۴ خرداد
7 مرتفع ترین گنبدهای آجری جهان ۱۳۹۶ شنبه ۲۰ خرداد
8 چگونه زانوهای خود را تقویت کنیم؟ ۱۳۹۶ جمعه ۱۲ خرداد
9 یوگای خنده و فواید آن برای بدن ۱۳۹۶ جمعه ۲۹ ارديبهشت
10 کرامت از نظر برخی،صدقه دادن به مردم است ۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۷ ارديبهشت
12345678910
۹۵ درصد تجهیزات صنعت آب و برق در کشور تولید می شوداولین نمایشگاه بانک،بیمه،بورس و فرصت های سرمایه گذاری قزوین برپا شدآغاز مرمت بام تیمچه تاریخی سرباز قزوینخادمان حرم رضوی از بیماران بیمارستان های بوعلی و کوثر عیادت کردنداجرای طرح به سوی آینده با هدف جهت دهی شغلی به جوانان و نوجوانان در قزوین مجموعه جدید تفریحی در قزوین افتتاح می شودفرآیند سرمایه گذاری در کشور باید کوتاه شودنگاهی به مشکلات رانندگان تاکسی معیشت تاکسی های قزوین در مسیر سقوط ۹۵ درصد تجهیزات صنعت آب و برق در کشور تولید می شودمنابع مالی جدید برای شکوفایی اقتصاد شناسایی شودبرنامه های ویژه صدا و سیمای قزوین به مناسبت دهه کرامت فرآیند سرمایه گذاری در کشور باید کوتاه شودمعیشت تاکسی های قزوین در مسیر سقوطایرانیان خارج از کشور ۲۵ هزار میلیارد دلار سرمایه دارندسفر ۱۱۰ سرمایه گذار بزرگ ایرانی مقیم خارج به تهرانحضور آتش‌نشانان شهرداری قزوین در 396 عملیات در تیر ماه سال جاری پیشخوان روزنامه های امروز صبح کشور / چهارشنبه پیشخوان روزنامه های امروز صبح استان / چهارشنبهتاثیرات کافئین بر روی مغز رازهای یک زندگی طولانی و سالم
کشف 15 کیلوگرم هروئین در قزوین پیشخوان روزنامه های امروز صبح استان / سه شنبهمطالبات گندم کاران استان قزوین تا هفته آینده پرداخت می شوداحمدی گودینی معاون دادستان قزوین شدتاثیرات کافئین بر روی مغز پیشخوان روزنامه های امروز صبح کشور / سه شنبهاستاندار قزوین به پویش کالای استاندارد ایرانی می خرم پیوسترازهای یک زندگی طولانی و سالم نمایشگاه بورس و فرصت های سرمایه گذاری در قزوین برگزار می شودساماندهی پسماند کشاورزی با برون سپاری به بخش خصوصی میسر می شودوزش بادهای شدید پدیده غالب جوی قزوین در 2 روز آینده استآغاز مرحله دوم استانداردسازی تاسیسات گردشگری استان قزوین آغاز مرمت بام تیمچه تاریخی سرباز قزوینپیشخوان روزنامه های امروز صبح کشور / چهارشنبه اولین نمایشگاه بانک،بیمه،بورس و فرصت های سرمایه گذاری قزوین برپا شدصرفه‌جویی در مصرف آب به فرهنگ عمومی تبدیل شودمدیریت هوشمند کشاورزی در قزوین محقق شده استفاز اول سامانه اشتغال پایدار در قزوین راه اندازی شدشهربازی شهرهای جاده ابریشم در قزوین راه اندازی می شودبودجه‌ای برای خانه مطبوعات از سوی وزارت ارشاد ابلاغ نشده است
جلسه مجلس نمایندگان آمریکا برای بررسی طرح تحریم ایران آغاز شدتیکه سعید عزت اللهی به سردار آزمون و قضیه دوستی با بازیگران خانم!+ عکساقتصاددانان به روحانی نامه نوشتند / فرصت طلایی در پیش استمسابقه مخرب بانک ها بر سر نرخ سودموسسه ثامن مجوز نداشت/ مردم به مؤسساتی که سودهای بالا می دهند، اعتماد نکنندبه سود بالا اعتماد نکنید!موسسه ثامن مجوز نداشتالتماس دعای آزاده نامداری پس از انتشار بی حجابی اش!+عکس هاپنجره فولاد ضریح حضرت معصومه(س) رونمایی شدصدور کیفرخواست برای پنج استاندار به اتهام جرم انتخاباتیعکس | حرم حضرت معصومه (س)کشته شدن یک دختر هندی بخاطر داشتن ارتباط با پسر عرب در انگلستانابراز همدردی خانواده متهم به قتل با خانواده آتنادستگیری سارقان مسلح آرایشگاه های زنانه در گلستاندادستان از محمود صادقی شکایت کردجزییات پروژه های تملک دارایی سرمایه ای سال 95 شهرداری تهرانآیا نوشیدنی آزاده نامداری الکلی بود؟(عکس)درخواست آزاده نامداری از مردم +عکسبازیگر ماجرای نیمروز به انتشار تصاویر آزاده نامداری واکنش نشان داد/ عکسخواهش آزاده نامداری از مردم +عکس
روایت رئیس سازمان بسیج از جلسه فرماندهان سپاه با رئیس جمهورمهاجم پرسپولیس آبی پوش شد + عکسکتاب طلایی طب عمومی جهان در ایران رونمایی شدسه پلیس قلابی دستگیر شدندوزیر دولت یازدهم قائم مقام وزیر در دولت دوازدهم می شود!خدمتگزاری به بازنشستگان مایه مباهات استنخستین تغییر در ساعت دیدار لیگ برتر فوتبالگام برداشتن در مسیر توسعهنیاز و آینده پزشکان عمومی ایران از دیدگاه رئیس نظام پزشکیحجاج با کارت ملی 300 دلار ارز مسافرتی بگیرندمشکلات 279 هزار حاشیه نشین ارومیه در سال جاری حل شوددوندگان جاده ولادت به قدمگاه امام رضا(ع) رسیدندافزایش روزافزون حوادث سقوط خودرو به کانال های آب کشاورزی در شوش و دزفول2 هزار و 300 واحد دامی غیر مجاز از مراتع استان قزوین خارج شدندپیگیری عارف درباره وضعیت درمانی مهدی کروبیدستگیری سرشبکه و 8 عضو عرفان حلقه در تبریز179 گروه جهادی استان مرکزی شناسنامه دار شدندتوسعه ی همکاری کانون و صدا و سیما در مازندرانافزایش قیمت محصولات سایپا بر اساس مجوز شورای رقابتاز نگاه جزیره ای در دستگاه های اجرایی قم پرهیز شود