۱۳۹۵ سه شنبه ۳ اسفند  | 2017 2 Tuesday
آرشیو خبر آمار بازدید: 555 کد مطلب: 15245  

مروری کوتاه بر زندگی و دیدگاه‌های مترجم قزوینی

۱۳۹۳ سه شنبه ۱۵ مهر ساعت 10:56

صدای قزوین - اشاره: 8 مهرماه روز ترجمه و مترجم بود اما متاسفانه موضوعات و پیشامدهای مختلف مانع از کار کردن روی پرونده‌ای هر چند کوچک در این باب در صفحه اندیشه شد. انگیزه‌ی اصلی این نوشتار پرداختن به این موضوع است مهدی سحابی، مترجم، نقاش، روزنامه‌نگار و داستان‌نویس برجسته، نامی کاملا آشنا برای کتابخوان‌ها یا شاید بهتر است بگوییم علاقه‌مندان به هنر است. آنچه در ادامه می‌آید مروری مختصر بر زندگی و دیدگاه‌های اوست.
او دوره‌ی نقاشی و کارگردانی را نیمه‌تمام نهاد و به روزنامه‌نگاری روی آورد. از سال 1360 به ترجمه آثار ادبی همت گماشت و کتاب‌های بسیاری را به فارسی ترجمه کرد. ترجمه کتاب «شرم» مهدی سحابی، در دوره‌ی پنجم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان کتاب سال برگزیده شد.
سحابی دوران دبستان و دبیرستان را در شهر تهران به اتمام رسانید و سپس به تحصیل در رشته‌ی نقاشی (در تهران) و رشته‌ی کارگردانی سینما (در ایتالیا) پرداخت، اما هر دو را ناتمام نهاد و به کار روزنامه‌نگاری اشتغال ورزید.
شاید خیلی‌ها آشنایی‌شان با سحابی از رهگذر ترجمه‌ی دقیق او از کتاب چندجلدی پروست باشد، خیلی‌ها هم ممکن است آشنایی‌شان نسبت به این مترجم و هنرمند دقیق‌تر باشد و مثلا با نقاشی‌های او آشنا باشند یا بدانند که بر چند زبان خارجی از جمله فرانسه، ایتالیایی و ... احاطه داشت.
مهدی سحابی یکی از بهترین و پرکارترین و در عین حال بی‌ادعاترین مترجمان و روشنفکران ایران بود. در کارنامه‌ی او کارهایی دیده می‌شود که خواندن آنها یکی دو سال وقت طلب می‌کند و این نشان‌دهنده‌ی آن است که او چه دود چراغی خورد و چه عمری بر سر ترجمه نهاد.
علاوه بر سنگینی برخی کارها مانند ترجمه ده جلدی «در جستجوی زمان از دست رفته» ترجمه برخی کارها مانند «مرگ قسطی» اثر فردینان سلین، نشان‌دهنده‌ی دقت او در انتخاب زبان و متن‌هایی است که به فارسی بر می‌گرداند. سحابی تنها مترجم نبود، او روزنامه‌نگار، نویسنده و نقاش بود، چند داستان در کارنامه‌ی خود دارد و مقالات متعددی از وی در مطبوعات ایران به چاپ رسیده و نمایشگاه‌های زیادی نیز برپا کرده است.
مهدی سحابی از زبان خودش
من متولد 1322 قزوین هستم. از ده سالگی با خانواده‌ام به تهران آمدم. مدرک تحصیلی‌ام دیپلم ریاضی است. دو دانشکده‌ی هنری را دیده‌ام. یکی دانشکده هنرهای تزیینی تهران و دیگر آکادمی‌هنرهای زیبای رم. یکی دو سالی به هر کدامشان رفتم و رها کردم. یاد گرفتن انگلیسی را مثل همه از دبیرستان شروع کردم، بعد در عمل بیشتر یاد گرفتم. بامزه است که من به عنوان مترجم زبان فرانسوی و ایتالیایی در کیهان استخدام شدم، بعد یک روز علیرضا فرهمند (دبیر سرویس خارجه وقت کیهان) گفت این جمله انگلیسی را ترجمه کن. نه تنها جمله، تمام متن را ترجمه کردم. چندی بعد علی اکبر مهدیان (از مترجمان سرویس خارجه کیهان و یکی از مترجمان خوب این سال‌ها) مطلبی داد که ترجمه کنم، از روی فروتنی یا تنبلی گفتم این به سواد من قد نمی‌دهد. او هم با فروتنی خاص خودش گفت اگر به سواد تو قد نمی‌دهد پس به سواد ما هم قد نمی‌دهد. زبان ایتالیایی را در آکادمی‌هنرهای زیبای رم یاد گرفتم و البته بعدها باز در خلال زندگی آن را تقویت کردم. اما زبان فرانسه را توی خیابان یاد گرفتم. یعنی من هیچ درس فرانسه نخواندم. البته با سابقه‌ی زبان ایتالیایی که بلد بودم و با انگلیسی که می‌دانستم و استعدادی که در این مورد خاص داشتم، یاد گرفتن فرانسه برای من راحت‌تر بود. برای یاد گرفتن ایتالیایی هم زندگی دانشگاهی من یک سال و نیم، دو سال بیشتر نبود. آن هم در رشته‌ی نقاشی که من تحصیل می‌کردم. این است که اگر بخواهم در یک جمله خلاصه کنم باید بگویم زبان‌ها را همینطور عشقی یاد گرفتم یا توی زندگی.
کار ناشدنی؛ ترجمه آثار پروست!
ترجمه رمان معظم در جست‌و‌جوی زمان از دست رفته قطعا یکی از پررنگ‌ترین نقاط کارنامه‌ی ادبی و هنری اوست. سحابی در حالی دست به ترجمه این اثر زد که بسیاری از متفکرین و صاحب‌نظران این حوزه ترجمه رمان پروست را نشدنی می‌دانستند. با این استدلال که جملات پروست طولانی است و گاه یک صفحه تمام طول می‌کشد و ترجمه‌ناپذیر است. مهدی سحابی خود در خصوص نشدنی بودن ترجمه پروست چنین می‌گوید که: «به نظر من این قضیه نیمش واقعی و نیم دیگرش افسانه است. در مورد افسانه باید بگویم کسانی می‌گفتند این کتاب غیر‌قابل ترجمه است که یا خودشان نخواسته بودند، یا وقت و سوادش را نداشتند. اگرچه کتاب سنگینی است، کتاب مشکلی است که ممکن است اجر دنیوی هم نداشته باشد. کمتر می‌خوانند که به فرض، به به و چه هم گویند. کما اینکه نکردند و تازه شروع کرده‌اند به به به گفتن. با وجود این، کتاب در ایران به چاپ هشتم رسیده که خود فرانسوی‌ها هم باور نمی‌کنند. به هر حال این بخش افسانه قضیه است که یک نوع بازدارندگی در آن بوده است. قسمت دیگر که مقداری واقعیت دارد این است که این کتابی است بسیار پیچیده اما با نثر روان و زلال و البته با جمله‌هایی که پایان ندارد. جمله‌هایی که مدام از درون آنها جمله‌های دیگری می‌جوشد و خواندن کتاب را بسیار مشکل می‌کند. چون خواندن کتاب مشکل است به طریق اولی ترجمه آن هم مشکل است. مشکل دیگر مشکل ترجمه زبان فرانسه پروست به فارسی است که دارای جنبه‌های فنی است.
ما در زبان فارسی به جمله‌های کوتاه عادت داریم که شاید یکی از دلایلش این است که ما پرورده شعر عروضی هستیم. مشکل دوم این است که ما به دلایل همان جملات کوتاه عادت داریم متن را بشکنیم و با موصول به هم ربط بدهیم. این درست خلاف آن چیزی است که پروست کرده است، دلیل هم دارد. نوشته پروست به اصطلاح بازی اسلوبی نیست؛ نوعی درون‌نگاری است. مقدار بسیار زیادی ایده است و وقایعی که در یک جمله ـ جمله‌ای که هنوز به پایان نرسیده، پی در پی می‌آید؛ یا چون دارد به صورت درونی روایت می‌شود احتیاج به قطع کردن آن نیست. ما وقتی حرف می‌زنیم دایم جمله‌های معترضه در داخل جمله‌های خودمان می‌گنجانیم. از این طرز نوشتن یک مجموعه‌ای ساخته می‌شود که البته بسیار روشن است اما بسیار طولانی است و اگر به عادت زبان فارسی آن را بشکنید، تقریبا چیزی ازش نمی‌ماند. پس ترجمه آن به نوعی بند بازی نیاز دارد. ولی چون در عمل این کار را نکرده بودند می‌گفتند این نشدنی است در حالی که اگر می‌کردند شدنی بود. باید می‌گشتی و قلق آن را پیدا می‌کردی؛ قلقی که در قاموس زبان فارسی هست. از نظر ساختار زبان هم شاید بشود گفت زبان فرانسه و زبان فارسی قرینه یکدیگرند. در ساختار فارسی فعل و اجزای مهم جمله به آخر جمله می‌رود. در زبان فرانسه عناصر مهم مثل فعل اول جمله می‌آید. پس یک تفاوت ساختاری هم در زبان فارسی وجود دارد.
بنابراین دو مشکل در ترجمه پروست وجود دارد؛ یکی عادت زبان فارسی به جملات کوتاه، دیگر تفاوت ساختاری.»
دیدگاه سحابی در خصوص آفرینشی بودن یا نبودن کار ترجمه
اینکه می‌گویم مترجم نباید دیده شود، وقتی به ترجمه‌ی ادبی می‌رسیم ممکن است حکم بی‌رحمانه‌ای باشد. شاید تسکین این درد این است که مترجم بداند در کار بسیار مهمی ‌دخالت کرده است. او در تب و تاب و شور آفرینش با مولف و نویسنده وارد مشارکت شده است. مثل آهن‌کاری که در ساختن یک بنای فخیم معماری از او کمک بخواهیم اما بعد از اتمام کار دیگر تیر آهن‌ها را نمی‌بینیم.
ترجمه به نظر من چنین سهمی‌از آفرینش می‌گیرد. یک چیزهایی از آفرینش در او هست. مترجمان بالاخره از خودشان مایه می‌گذارند.
بالاخره مترجم می‌تواند بین سه چهار روایت یکی را انتخاب کند؛ همین انتخاب یعنی آفرینش در کنار آفریننده اصلی. منتها اصل قضیه به نظر من این است که ترجمه آفرینش نیست. ترجمه مشارکت دورادور در اثری است که قبلا آفریده شده. اینجاست که بحث فنی آن پیش می‌آید. یعنی ترجمه یک کار بسیار دقیق فنی در انتقال یک اثر آفریده شده است. این امر دو قطبی بودن یا دو لبه بودن کار ترجمه را نشان می‌دهد. این دوگانگی در ترجمه هست.
یعنی شما از یک طرف در یک اثر آفرینشی دخالت دارید و از طرف دیگر باید هر چه کمتر دیده شوید. دلداری که به مترجم می‌شود داد این است که در یک کار بزرگ مشارکت دارد و دارد در کار سترگی دخالت می‌کند. بنابراین هر قدر فروتنی نشان بدهد باز هم از باد آن آفرینش اصلی چیزی به او می‌رسد.



تا کنون نظری برای این خبر ارسال نشده است
نام:  
پست الکترونیکی:
نظر شما:  
کد امنیتی:

 
 
هدف والای کانون وکلا استقلال وکیل است/لزوم برخی اصلاحات در قانونامکانات مادی فراهم باشد موسیقی قزوین پیشرفت می کندافتتاح ۲۹ مرکز ارائه خدمات بهداشتی در استان قزوین توزیع بیش از 90 هزار کیلوگرم آرد در بین روستائیان قزوینیمعاون وزیر راه و شهرسازی به قزوین سفر می‌کندشیرهای سوخت مازوت نیروگاه سیکل ترکیبی شهید رجایی بسته شدقزوین ظرفیت لازم برای جذب سرمایه گذاران خارجی را داردبرپایی یازدهمین نمایشگاه سراسری کتاب قزوینبرنامه چهارم توسعه قضایی دارای شاخص های ارزیابی باشدنمایشگاه عرضه مستقیم کالا 13 لغایت 21 اسفند در استان کاداستر مانع تجاوز به اراضی ملی می‌شودفرصت های بین المللی برای ایجاد تمدن اسلامی استفاده شودفراهم آوردن زمینه صدور گواهی تشخیص هویت برای داوطلبان انتخابات شوراها گواهی عدم سوءپیشینه برای داوطلبان شوراهابرگزاری دومین همایش آینده نگاری تمدن نوین اسلامی در دانشگاه امام خمینی(ره)انتصاب رئیس جدید هیات هندبال استان قزوین تصویب لایحه بودجه شهرداری قزوین برای سال آیندهبرگزاری دوسالانه نقاشان و طراحی قزوین در نگارخانه محصصگشت های مشترک دامپزشکی قزوین آغاز شدراه ارتباطی140روستای استان قزوین بازگشایی شد
توقع کارگران در مورد مزد 96 به‌جاستدروازه‌های قدیمی قزوین بازسازی و احیا می‌شودپیشخوان روزنامه های صبح استان / دوشنبهآغاز تولید مرغ سبز در شهرستان آبیک آسیب های روانی و جسمی در محیط های کارگری نگران کننده استخدمات رایگان اینترنت در مکان‌های گردشگری قزوینراهنمایان گردشگری پیشگامان صنعت توریسم هستندجلسه هماهنگی مسئولین فنی مراکز مایه کوبی دام وطیور بازدید استاندار از مرکز پرتودهی صنعتی با شتابگر پرتوان رودوترون قزوین1.5کیلوگرم مواد مخدر از نوع شیشه در قزوین کشف شدلزوم کاهش 45 درصدی مصرف آب در استان قزوینمعوقات کارکنان دولت تا پایان سال پرداخت می شوددستگیری ۳ شکارچی غیر مجاز در استان قزوین تصویب توسعه 200 هکتاری محدوده شهرک صنعتی لیابرگزاری نمایشگاه بهاره در قزوین استفاده از ظرفیت شرکت های دانش بنیان در توسعه بخش کشاورزیپیشخوان روزنامه های امروز صبح کشور / دوشنبهموانع اجرای طرح های سازمان انرژی اتمی در قزوین برداشته می شودآغاز پیش فروش بلیت سفرهای نوروزی در استان قزوینایجاد مرکز آموزش عالی صنعت بسته بندی در قزوین
فال آنلاین دیوان حافظ،دوشنبه دوم اسفند ماه 1395تا حالا 7 نفر برای مبارزه با روحانی آماده شده اندرهبر انقلاب: آنچه که در خوزستان در این چند روز برای مردم پیش آمد واقعاً دل انسان را می خراشد/ حکومت ها موظفند به فکر مردم باشند/ این یکی از وظایف قطعی و فوری و همیشگی حکومت هاستمراجع قضایی مرخصی زندان مهدی هاشمی را تمدید کردندشناسایی خال های خطرناک!تصویب لایحه برنامه ششم توسعه توسط شورای نگهباننتیجه بررسی ابهامات برنامه ششم در مجمع تشخیص + جزییاتروایت سلیمی نمین از بازی قدیمی احمدی نژاد و تک روی های جلیلیرویت شیء نورانی در آسمان پاوهدر مقابل کدام مردان می توان حجاب نداشت؟سرطان امان دوست قدیمی جناب خان را برید +عکسمجری زن ایرانی در آمریکا درگذشت/ببینیددوران سربازی خواننده پاپ + عکسجسد یخ زده یک راننده کامیون در بالکن یک خانه پیدا شد! +عکسورود ارتش به اهواز برای کمک به مردم +عکسسرنوشت راننده کامیونی که در بهمن آبعلی ناپدید شده بودبچه دزدی در کرمان+فیلمنتایج باورنکردنی پیوند صورت روی چهره مردی که به خود شلیک کرده بوددرخواست پلیس از شهروندانشی نورانی عجیب در آسمان شهر رویدر مشاهده شد
چگونه مرغ سالم را بشناسیم؟مدرسه تربیت سگ های زنده یاب هلال احمردومین مرکز بهداشت کار مددجویان کشور در ندامتگاه قزلحصار راه اندازی شدچرا دانه‌های تسبیح 101 عدد است؟درمان بی‌خوابی با راه حل‌های ساده و خانگیافزایش قیمت نفت برای دومین روز متوالیمرد هزارچهره با ۱۰۰ فقره کلاهبرداری به دام افتادبا کشیدن اولین سیگار زندگی تان، چه اتفاقاتی در بدن شما خواهد افتاد؟علت تیک عصبی چیست ؟دروغ پردازی خبرگزاری فارس با تحریف گزارش خبرگزاری برنا/ کذب نویسی با 189 میلیون!پیشگویی وحشتناک برای آینده ترامپ!چگونه مرغ سالم را تشخیص دهیم؟انفجار 3 خانه در محله خلیج‌فارسدیدار وزیر نفت با وزیر انرژی روسیه به تاخیر افتاد2هزار و 100طرح توسط قرارگاه حمزه سیدالشهدا در آذربایجان غربی اجرا شدکاهش تعرفه ترانزیت ریلی میان ایران و قزاقزستانسامپائولی: لسترسیتی در لیگ قهرمانان حریف خطرناکی استزبان مادری؛ میراث بشریتا پایان نیمه نخست؛ العین 0 - 0 ذوب آهنانتقال 7 حادثه دیده انفجار خیابان خلیج فارس به بیمارستان/ نامشخص بودن سرنوشت 3 نفر