۱۳۹۷ سه شنبه ۳ مهر  | 2018 9 Tuesday
آرشیو خبر آمار بازدید: 689 کد مطلب: 37125  
یادداشت صدای قزوین به مناسبت سالمرگ هنرمند فقید؛ عباس کیارستمی

مشق عباس کیارستمی برای کودکان ایران

حسین میرزانیا
۱۳۹۶ سه شنبه ۱۳ تير ساعت 12:57
صدای قزوین:
 
 
نگاهی به فیلم "مشق شب " در سالروز خاموشی عباس کیارستمی

عباس کیارستمی متولد یکم تیر 1319 بود و سرنوشت این گونه با او قرار داشت که در روزی چون یکی از روزهای تیرماه به تاریخ 14تیر 1395 کیارستمی چشمانش را بر روی زندگی ببندد و این گونه کارنامه ی زندگی فیلم ساز و کارگردان صاحب سبک و پر آوازه ی ایران بسته شود.

لحظه ی خبر درگذشت او هیچ گاه از جلوی چشمانم کنار نمی رود.  نزد دوستی قدیمی باهم به گفتگو و گپی همیشگی نشسته بودیم که خبر درگذشت کیارستمی در اخبار دنیای مجازی دست به دست چرخید و ما نیز از آن مطلع شدیم. بهت زده بودم و سکوت بر آن لحظات تمام اتاق را دربرگرفت . خیره برصفحه گوشی نگاه می کردم تا شاید خبر تکذیب یا اشتباهی اعلام شود ولی هرچه می آمد خبر تایید مرگ او بود. 
 

اکنون یک سال از آن هجرت تلخ رفته است و سوگ او گرچه در تخفیف درد ما را تسلا هست ولی آموختن از او بیشتر به کار ما می آید .هم به کار معلمان ،هم به کار دانش آموزان و هم به کار تصمیم گیران آموزش و فرهنگ ایران .

نام عباس کیارستمی با نام کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران عجین است . کیارستمی متعلق به نسلی است که در کانون پرورش فکری کودکان به نسل طلایی و دوران طلایی فعالیت کانون شهره است . حاصل حضور یا ارتباط کیارستمی با کانون پرورش فکری کودکان کارگردانی و ساخت فیلم های کوتاه و بلندی می باشد که هر یک از آن ها ایده ها و درس هایی بود که او از محیط خود گرفت و آن ها را برای تماشا به کودکان و معلمان و متصدیان نظام آموزشی کشور عرضه کرد.

فیلم های کیارستمی در حیطه ی کودکان و نظام آموزش و پرورش ایران عبارتند از : نان و کوچه ، مسافر ، زنگ تفریح ، تجربه ، من هم می توانم ، دو راه حل برای یک مسئله ، رنگ ها ، لباسی برای عروسی ، از اوقات فراغت خود چگونه استفاده کنیم ؟ ، بزرگداشت معلم ها ، راه حل ، قضیه شکل اول شکل دوم ، بهداشت دندان ، به ترتیب یا بدون ترتیب ، دندان درد ، خانه دوست کجاست ؟ ، مشق شب ونگارش  فیلمنامه فیلم بادکنک سفید .

نگاهی به کارنامه سینمایی کیارستمی حکایت از توجه ویژه او به تعلیم و تربیت و نظام آموزشی کشور دارد و اغراق نیست اگر او را کارگردان سینمای کودک در ایران و پدر سینمای کودک ایران بنامیم .

تحلیل و نقد و ارزیابی هریک از فیلم های ساخته شده به دست توانای کیارستمی خود فصل نوینی در زندگی او [زیست پس از مرگ او ] می تواند باشد . در این نوشتار فیلم مشق شب را مرور می کنیم تا از روح و اندیشه ای که پشت دوربین مستند -داستانی کیارستمی در فیلم قرار گرفته است خبری بگیریم و درسی بیاموزیم .

خلاصه ی فیلم : فیلم مشق شب با سکانس هایی شروع می شود که دانش آموزان ابتدایی با بازی و شادی های کودکانه درحال رفتن به مدرسه هستند و کارگردان در طول راه با بعضی از آنها مصاحبه و گفتگو می کند. سپس فضای داخلی مدرسه است .دانش آموزان و حیاط مدرسه - دیوار نوشته ها ، صف شدن بچه ها و شعارها و جملاتی که تکرار می کنند و آنگاه اتاقی که یک به یک دانش آموزانی منتخب به آنجا آورده می شوند و کیارستمی خود در قالب کارگردان - گزارشگر  از آنان پرسش هایی درباره ی تکالیف درسی و نحوه ی انجام آنها می پرسد و آنان نیز هریک به فراخور حال خود به آنها پاسخ می دهند.

فیلم به مانند بیشتر کارهای کیارستمی در حین ساخت ، ساخته می شود ، یعنی اینکه گرچه کارگردان ایده ای کلی از فیلمی که می خواهد بسازد در ذهن خود دارد ولی سکانس ها ،فریم ها و جزئیات فیلم در حین انجام کار هست که ساخته می شود و فیلم پیش می رود .

فیلم مشق شب به سال 1366 وقتی که ساخته شد و به روی پرده ی سینماها رفت بحث ها و نقدهای بسیاری را برانگیخت . فیلم در نوع خود با یک نگاه جدید و تابو شکنانه به سراغ دانش آموزان رفته بود تا یکی از روش های آموزشی در نظام آموزش و پرورش را به چالش بکشد . اگرچه نمی توان به قاطعیت ادعا کرد که کیارستمی بایک اراده ی پیشینی برای به چالش کشیدن نظام آموزشی اقدام به ساخت فیلم کرده است اما به هر روی فرجام فیلم نقد و اعتراضی آشکار به سیستم تعلیم و تربیت ایران در آن برهه ی زمانی است .نقدی که به گفته ی دبیرانی که خود از نسل همان دانش آموزان بودند معتقدند که اگر چنانچه کیارستمی تصمیم می گرفت به جای ساخت فیلم مشق شب در یک مدرسه ی پسرانه آن را در یک مدرسه ی دخترانه می ساخت عواقب و نتایج شوک آور و تکان دهنده ای در بر داشت ! .

فیلم در محوطه ی حیاط مدرسه شعارهایی را به تصویر می کشد که دعوت و تشویق به جنگ است [باتوجه به جنگ ایران و عراق ] و شعارهای سیاسی -مذهبی که دانش آموزان در سر صف تکرار می کنند ... [ و البته همچنان نیز تکرار می شوند. ].

بخش عمده ی فیلم اتاق گفتگوی کیارستمی است با دانش آموزان .دانش آموزانی که از تکلیف مشق شب و نحوه ی انجام آن در خانه و همراهی یا عدم همراهی پدر و مادرهایشان می گویند و از این طریق اطلاعاتی نیز از وضعیت خانواده های خود به بیننده می دهند.

فیلم در یک بستر کاملا رئال و واقعی ساخته شده است و کیارستمی فقط نقش هدایت کننده و درحقیقت تدوین گر را در فیلم برعهده دارد. دانش آموزان در برابر پرسش های کیارستمی در مورد حجم تکلیف شب ، چگونگی انجام تکلیف شب و رضایت یا عدم رضایت خود از این نوع شیوه ی آموزش عکس العمل ها و پاسخ های متفاوتی دارند.

در فیلم غالب  دانش آموزان را مضطرب ، نگران ، فاقد اعتماد به نفس ، محروم از همراهی یا همکاری والدین ، درگیر مشکلات بزرگترها ، بی تاب و نا آرام می بینیم به طوریکه در سکانسی از فیلم مشاهده می کنیم که یکی از دانش آموزان حتی به تنهایی نمی تواند در جلوی دوربین بایستد و به پرسش های کیارستمی پاسخ دهد و اضطراب شدید او باعث می شود که کیارستمی از دوستش  بخواهد تا به نزد او آمده تا آن دانش آموز قدرت و جرئت بیان کلمات را بیابد! . 

فیلم پس از چندین گفتگو با دانش آموزان با درخواستی که کیارستمی از آخرین دانش آموز می کند تا اگر شعری را از حفظ بلد است برایش بخواند به پایان می رسد ...آن دانش آموز شعری زیبا و لطیف در ستایش خداوند و تجلیل از نعمت هایی که به بندگانش برای گفتن و شنفتن و بازی و زندگی داده است می خواند و تیتراژ پایانی فیلم در حین خواندن شعر آخرین سکانس فیلم است .

به نظر می رسد کیارستمی این فیلم را با نیت نقد و  اعتراض نامه ای بلند و جسورانه علیه تحقیر و تخفیف و لگدمال شدن حقوق زیست کودکان ایران در نظام تعلیم و تربیت ساخته است . کودکانی که در یک چرخه ی پادگانی - شبه نظامی و فاقد هرگونه بینش و جهت گیری هنری -عاطفی و دنیای کودکانه ی آنان برایشان از مفاهیمی می گویند که آنان نه توان درک آن را دارند و نه وقت و دوران درک چنین مفاهیمی برایشان است !

خشکی و خشونت موجود در مدرسه و دستورات و امر و نهی تکرار و رفتار کلمات و واژگانی که از آنان می خواهد یک انسان کاملا دلخواه ولی فاقد روان شناسی کودکانه از آن دانش آموزان بسازد و حتی این شیوه ی خشونت بار را تا عمق خانواده و زندگی خانوادگی کودکان نیز تسری داده است آشکارا حکایت از روشی غلط ، اشتباه و شکست خورده که می تواند روح و روان و آینده ی فرزندان این مرز و بوم را به مخاطره بیندازد حکایت می کند .

نگاه تیزبین ، عمیق و موشکافانه ی کارگردان مولف و صاحب سبکی چون کیارستمی با آسیب شناسی هنرمندانه چنین روش تباه کننده ای را در نظام آموزشی درک و فهم کرده و به تصویر کشیده تا همگان را به داوری چنین ستم فاحشی بر نسلی یا نسل هایی از کودکان این سرزمین فراخواند. فشار و تحمیل و به نوعی تنبیه دانش آموزان با شیوه ی [مشق شب ] به خیال تعلیم و تربیت آنان  بدون اندیشیدن به عواقب چنین روشی که به دور از هرگونه انعطاف و ذوق کودکانه هست و از آنان ماشین هایی مطیع و گوش به فرمان برای تکرار دروس یا جملات و عبارات و شعارها طلب می کند کیارستمی را بر آن داشت تا برخلاف گفتمان تحمیلی و خشن دوران به نقد چنین راهبردی اقدام کند و چنین فیلم ماندگار و فاخری از خود به یادگار بگذارد.

در سالروز فقدان آن بزرگ همه ی همکاران فرهنگی ، تصمیم گیران نظام تعلیم وتربیت و دلسوزان فرهنگ این دیار را دعوت می کنم تا باردیگر به پای درس های کیارستمی بنشینند و بامرور تجربیات و درس ها ی او ، آینده ی کودکان و جوانان  ایران عزیز را با آسیب کمتر و فرجامی نیکوتر ترسیم کنند.

نگاه مهربان و انسان نواز کیارستمی به زندگی و مناسبات انسان ها همچنان می تواند آموزنده و راهگشا باشد .
 


تا کنون نظری برای این خبر ارسال نشده است
نام:  
پست الکترونیکی:
نظر شما:  
کد امنیتی:

 
 
اخبار مرتبط با این خبر
123456789
ردیفتیترتاریخ
1 افراط در خرید، تشدید کننده تنش بازار ۱۳۹۷ سه شنبه ۱۳ شهريور
2 شرکت تولی پرس و آرزوهایی که بر باد رفت ۱۳۹۷ شنبه ۳ شهريور
3 دیدار به فردا انتظامی عزیز ۱۳۹۷ سه شنبه ۳۰ مرداد
4 در جست و جوی هویت از دست رفته* ۱۳۹۷ سه شنبه ۱۶ مرداد
5 گردشگری پایدار، فرصتی برای توسعه روستایی ۱۳۹۶ پنج شنبه ۱۴ دي
6 روزی روزگاری سینما ملت ۱۳۹۶ دوشنبه ۲۷ آذر
7 طبق آمارها چه جایگاه بودجه‌ای شایسته مردم استان قزوین است؟ ۱۳۹۶ سه شنبه ۲۱ آذر
8 خبرنگاران و حفره قدرت ۱۳۹۶ يکشنبه ۲۱ آبان
9 دست از انشا نویسی برای اقتصاد برداریم ۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۶ مهر
10 اولین شهروند افتخاری الموت ۱۳۹۶ دوشنبه ۱۰ مهر
123456789
نخستین مدیر بازنشسته در قزوین از پست خود کناره گیری کردرسانه ها مردم را با الزامات پدافند غیرعامل آشنا کننددفاع مقدس در تاریخ انقلاب اسلامی ماندگار خواهد مانداستاندار به تهران می‌رود!سامانه پهنه بندی آماده ثبت اطلاعات گندم کاران قزوینی استگندمکاران قزوینی اطلاعات خود را در سامانه پهنه بندی ثبت کنند112 کسبه آبیک از فروش دخانیات خودداری می کنندسیره شهدای دانش آموز بهترین الگو برای نوجوانان استانجام بازدیدهای ممیزی از مزارع پرورش طیور صنعتی استان قزوین40 سرمایه گذار حوزه انرژی در شهرک های صنعتی قزوین جذب شدندکنگره سه هزار شهید استان قزوین با شکوه برگزار شودفراهم کردن بستر تخلیه روانی از شیوع اعتیاد در جامعه جلوگیری میکند189 روستا از خدمات آبفای شهرستان قزوین بهره مند هستندمیانگین تسهیلات اشتغال مددجویان قزوینی 200 میلیون ریال استبانوی قزوینی در رقابت های بسکتبال المپیک جوانان به میدان می رودپیشخوان روزنامه های امروز صبح استان /سه شنبه جوامع محلی در الموت برای حفاظت از دریاچه اوان آموزش دیدند۲۵ مگاوات برق در شهرک‌های صنعتی استان قزوین تولید می‌شودفراهم کردن بستر تخلیه روانی از شیوع اعتیاد در جامعه جلوگیری میکندهویت زدایی از جوانان مهم ترین هدف دشمن در جنگ نرم است
پیشخوان روزنامه های امروز صبح استان / دوشنبه کنگره سه هزار شهید استان قزوین با شکوه برگزار شودگرمخانه و کمپ ترک اعتیاد ویژه زنان در قزوین راه اندازی می شودیادواره شهدای اقبالیه برگزار شدبهره گیری از سفر روحانی به نیویورک نیازمند انسجام داخلی استاستاندار به تهران می‌رود!16 هزار تن شلتوک از شالیزارهای قزوین برداشت می شودنیمی از معلمان قزوین بالای 20 سال سابقه دارندفراهم کردن بستر تخلیه روانی از شیوع اعتیاد در جامعه جلوگیری میکندپیشخوان روزنامه های امروز صبح استان /سه شنبه ارتفاعات شمالی قزوین با پدیده مه روبرو استجوامع محلی در الموت برای حفاظت از دریاچه اوان آموزش دیدندمیانگین تسهیلات اشتغال مددجویان قزوینی 200 میلیون ریال استبانوی قزوینی در رقابت های بسکتبال المپیک جوانان به میدان می رود2 گلبالیست قزوینی به اردوی تیم ملی دعوت شدندسیره شهدای دانش آموز بهترین الگو برای نوجوانان استطلا همچنان روی خط صعود!189 روستا از خدمات آبفای شهرستان قزوین بهره مند هستندسامانه پهنه بندی آماده ثبت اطلاعات گندم کاران قزوینی است112 کسبه آبیک از فروش دخانیات خودداری می کنند
تقدیر از سرباز شجاع ارتش+ عکسواکنش ها به رفتار نه چندان سنجیده یک وزیر+ تصاویربِأَیِّ ذَنبٍ قُتِلَت؟!/تصاویرکوچکترین شهید جنایت تروریستی اهواز در دستان مردم/سردار سلامی:به همه کسانی که پشت این ماجرا هستند اخطار می دهیم/ وزیر اطلاعات: عقبه تروریست هایی که این اقدام را انجام دادند تا آخرین نفر شناسایی خواهند شدعجیب ترین مدل موهایی که تاکنون دیده اید! +تصاویرروایت محسن رضایی از شجاعت دو مادر خوزستانی در جریان حمله تروریستی به رژه نیروهای مسلحبِأَیِّ ذَنبٍ قُتِلَت؟!/تصاویر کوچکترین شهید حادثه تروریستی اهواز در دستان مردم/سردار سلامی:به همه کسانی که پشت این ماجرا هستند اخطار می دهیم؛ شما می دانیدماهم می دانیم،انتقام خواهیم گرفت/ وزیر اطلاعات:عقبه تروریست هایی که این اقدام را انجام دادندتا آخرین نفر شناسایی خواهند شدداریوش ارجمند و همسرش در یک قاب +عکساختصاص اعتبار برای مقابله با آثار خشکسالی در برخی از زیستگاه ها و تالاب های کشور / تصمیم گیری دولت درخصوص مشکلات مربوط به تسهیلات مسکن مهرفال روزانه دوشنبه 2 مهر ماه 97محسنی اژه ای: سیف ممنوع الخروج است/ احمدی نژاد خودش بگوید پول ها کجاستواکنش جنجالی احمدی نژاد به حادثه اهواز : ماهی گرفتن از خوننگاهی به نقش ستون پنجم و سازمان مجاهدین خلق در جبهه در مستند خشت خصمرییس سابق یکی از سازمان های دولتی استان یزد بازداشت شدبیانیه سازمان بسیج به مناسبت هفته دفاع مقدسشرکت مخابرات ایران الگویی ملی در بکارگیری شیوه های مدیریتی نوین در ایراناگر دندان سفید می خواهید از این خوراکی ها دوری کنیدحمایت مقام اماراتی از عاملان حمله تروریستی اهوازواکنش کردها به درخواست نصراللهاسامی شهدای حادثه تروریستی در اهواز اعلام شدرییس جمهوری دستور پیگیری اقدام تروریستی را در اهواز صادر کرد
ارتباط سردرد و پوشیدن کفش پاشنه بلندخودرو سواری از روی پل سقوط کرد + عکسمدیر تعاونی هفت و متولی شرکت عدل کرمان به دادسرای کرمان احضار شدندتمامی هنرمندان صنایع‌دستی استان کرمان بیمه می شوندراه های از بین بردن بوی بد کفش دانش آموزانانتقاد فخاری از عدم انتخاب مدیرعامل شرکت ساماندهی مشاغل شهر تهرانهیاهوی خانم نخست وزیر و نوزادش در سازمان ملل + تصاویرشام غریبان خودجوش لبنانی‌ها برای شهدای اهواز + عکسبرترین‌های فوتبال جهان در یک قاب + عکسخروج قطار ۹۵ واگنی از ریل + عکستصویر جدید ناسا از خلیج فارس + عکسکاهش ازدواج های فامیلی و افزایش علل اکتسابی ناشنواییاز سرطان روده بزرگ چه می دانید؟حباب سکه 820 هزار تومان شدشوک به سرخپوشان: خارجی ها می توانند پرسپولیس را ترک کنندیورو در بالاترین سطح ایستادشانس پدیده استقلال برای حضور در ترکیب دربی کم شدبرانکو حاضر به مصاحبه با میثاقی نشد/پای کی روش در میان است!ایسکو در اتاق عمل جراحیپادشاهی لاله های افسانه ای با سه تفنگدار + عکس