۱۳۹۷ سه شنبه ۳۰ بهمن  | 2019 2 Tuesday
آرشیو خبر آمار بازدید: 785 کد مطلب: 37125  
یادداشت صدای قزوین به مناسبت سالمرگ هنرمند فقید؛ عباس کیارستمی

مشق عباس کیارستمی برای کودکان ایران

حسین میرزانیا
۱۳۹۶ سه شنبه ۱۳ تير ساعت 12:57
صدای قزوین:
 
 
نگاهی به فیلم "مشق شب " در سالروز خاموشی عباس کیارستمی

عباس کیارستمی متولد یکم تیر 1319 بود و سرنوشت این گونه با او قرار داشت که در روزی چون یکی از روزهای تیرماه به تاریخ 14تیر 1395 کیارستمی چشمانش را بر روی زندگی ببندد و این گونه کارنامه ی زندگی فیلم ساز و کارگردان صاحب سبک و پر آوازه ی ایران بسته شود.

لحظه ی خبر درگذشت او هیچ گاه از جلوی چشمانم کنار نمی رود.  نزد دوستی قدیمی باهم به گفتگو و گپی همیشگی نشسته بودیم که خبر درگذشت کیارستمی در اخبار دنیای مجازی دست به دست چرخید و ما نیز از آن مطلع شدیم. بهت زده بودم و سکوت بر آن لحظات تمام اتاق را دربرگرفت . خیره برصفحه گوشی نگاه می کردم تا شاید خبر تکذیب یا اشتباهی اعلام شود ولی هرچه می آمد خبر تایید مرگ او بود. 
 

اکنون یک سال از آن هجرت تلخ رفته است و سوگ او گرچه در تخفیف درد ما را تسلا هست ولی آموختن از او بیشتر به کار ما می آید .هم به کار معلمان ،هم به کار دانش آموزان و هم به کار تصمیم گیران آموزش و فرهنگ ایران .

نام عباس کیارستمی با نام کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران عجین است . کیارستمی متعلق به نسلی است که در کانون پرورش فکری کودکان به نسل طلایی و دوران طلایی فعالیت کانون شهره است . حاصل حضور یا ارتباط کیارستمی با کانون پرورش فکری کودکان کارگردانی و ساخت فیلم های کوتاه و بلندی می باشد که هر یک از آن ها ایده ها و درس هایی بود که او از محیط خود گرفت و آن ها را برای تماشا به کودکان و معلمان و متصدیان نظام آموزشی کشور عرضه کرد.

فیلم های کیارستمی در حیطه ی کودکان و نظام آموزش و پرورش ایران عبارتند از : نان و کوچه ، مسافر ، زنگ تفریح ، تجربه ، من هم می توانم ، دو راه حل برای یک مسئله ، رنگ ها ، لباسی برای عروسی ، از اوقات فراغت خود چگونه استفاده کنیم ؟ ، بزرگداشت معلم ها ، راه حل ، قضیه شکل اول شکل دوم ، بهداشت دندان ، به ترتیب یا بدون ترتیب ، دندان درد ، خانه دوست کجاست ؟ ، مشق شب ونگارش  فیلمنامه فیلم بادکنک سفید .

نگاهی به کارنامه سینمایی کیارستمی حکایت از توجه ویژه او به تعلیم و تربیت و نظام آموزشی کشور دارد و اغراق نیست اگر او را کارگردان سینمای کودک در ایران و پدر سینمای کودک ایران بنامیم .

تحلیل و نقد و ارزیابی هریک از فیلم های ساخته شده به دست توانای کیارستمی خود فصل نوینی در زندگی او [زیست پس از مرگ او ] می تواند باشد . در این نوشتار فیلم مشق شب را مرور می کنیم تا از روح و اندیشه ای که پشت دوربین مستند -داستانی کیارستمی در فیلم قرار گرفته است خبری بگیریم و درسی بیاموزیم .

خلاصه ی فیلم : فیلم مشق شب با سکانس هایی شروع می شود که دانش آموزان ابتدایی با بازی و شادی های کودکانه درحال رفتن به مدرسه هستند و کارگردان در طول راه با بعضی از آنها مصاحبه و گفتگو می کند. سپس فضای داخلی مدرسه است .دانش آموزان و حیاط مدرسه - دیوار نوشته ها ، صف شدن بچه ها و شعارها و جملاتی که تکرار می کنند و آنگاه اتاقی که یک به یک دانش آموزانی منتخب به آنجا آورده می شوند و کیارستمی خود در قالب کارگردان - گزارشگر  از آنان پرسش هایی درباره ی تکالیف درسی و نحوه ی انجام آنها می پرسد و آنان نیز هریک به فراخور حال خود به آنها پاسخ می دهند.

فیلم به مانند بیشتر کارهای کیارستمی در حین ساخت ، ساخته می شود ، یعنی اینکه گرچه کارگردان ایده ای کلی از فیلمی که می خواهد بسازد در ذهن خود دارد ولی سکانس ها ،فریم ها و جزئیات فیلم در حین انجام کار هست که ساخته می شود و فیلم پیش می رود .

فیلم مشق شب به سال 1366 وقتی که ساخته شد و به روی پرده ی سینماها رفت بحث ها و نقدهای بسیاری را برانگیخت . فیلم در نوع خود با یک نگاه جدید و تابو شکنانه به سراغ دانش آموزان رفته بود تا یکی از روش های آموزشی در نظام آموزش و پرورش را به چالش بکشد . اگرچه نمی توان به قاطعیت ادعا کرد که کیارستمی بایک اراده ی پیشینی برای به چالش کشیدن نظام آموزشی اقدام به ساخت فیلم کرده است اما به هر روی فرجام فیلم نقد و اعتراضی آشکار به سیستم تعلیم و تربیت ایران در آن برهه ی زمانی است .نقدی که به گفته ی دبیرانی که خود از نسل همان دانش آموزان بودند معتقدند که اگر چنانچه کیارستمی تصمیم می گرفت به جای ساخت فیلم مشق شب در یک مدرسه ی پسرانه آن را در یک مدرسه ی دخترانه می ساخت عواقب و نتایج شوک آور و تکان دهنده ای در بر داشت ! .

فیلم در محوطه ی حیاط مدرسه شعارهایی را به تصویر می کشد که دعوت و تشویق به جنگ است [باتوجه به جنگ ایران و عراق ] و شعارهای سیاسی -مذهبی که دانش آموزان در سر صف تکرار می کنند ... [ و البته همچنان نیز تکرار می شوند. ].

بخش عمده ی فیلم اتاق گفتگوی کیارستمی است با دانش آموزان .دانش آموزانی که از تکلیف مشق شب و نحوه ی انجام آن در خانه و همراهی یا عدم همراهی پدر و مادرهایشان می گویند و از این طریق اطلاعاتی نیز از وضعیت خانواده های خود به بیننده می دهند.

فیلم در یک بستر کاملا رئال و واقعی ساخته شده است و کیارستمی فقط نقش هدایت کننده و درحقیقت تدوین گر را در فیلم برعهده دارد. دانش آموزان در برابر پرسش های کیارستمی در مورد حجم تکلیف شب ، چگونگی انجام تکلیف شب و رضایت یا عدم رضایت خود از این نوع شیوه ی آموزش عکس العمل ها و پاسخ های متفاوتی دارند.

در فیلم غالب  دانش آموزان را مضطرب ، نگران ، فاقد اعتماد به نفس ، محروم از همراهی یا همکاری والدین ، درگیر مشکلات بزرگترها ، بی تاب و نا آرام می بینیم به طوریکه در سکانسی از فیلم مشاهده می کنیم که یکی از دانش آموزان حتی به تنهایی نمی تواند در جلوی دوربین بایستد و به پرسش های کیارستمی پاسخ دهد و اضطراب شدید او باعث می شود که کیارستمی از دوستش  بخواهد تا به نزد او آمده تا آن دانش آموز قدرت و جرئت بیان کلمات را بیابد! . 

فیلم پس از چندین گفتگو با دانش آموزان با درخواستی که کیارستمی از آخرین دانش آموز می کند تا اگر شعری را از حفظ بلد است برایش بخواند به پایان می رسد ...آن دانش آموز شعری زیبا و لطیف در ستایش خداوند و تجلیل از نعمت هایی که به بندگانش برای گفتن و شنفتن و بازی و زندگی داده است می خواند و تیتراژ پایانی فیلم در حین خواندن شعر آخرین سکانس فیلم است .

به نظر می رسد کیارستمی این فیلم را با نیت نقد و  اعتراض نامه ای بلند و جسورانه علیه تحقیر و تخفیف و لگدمال شدن حقوق زیست کودکان ایران در نظام تعلیم و تربیت ساخته است . کودکانی که در یک چرخه ی پادگانی - شبه نظامی و فاقد هرگونه بینش و جهت گیری هنری -عاطفی و دنیای کودکانه ی آنان برایشان از مفاهیمی می گویند که آنان نه توان درک آن را دارند و نه وقت و دوران درک چنین مفاهیمی برایشان است !

خشکی و خشونت موجود در مدرسه و دستورات و امر و نهی تکرار و رفتار کلمات و واژگانی که از آنان می خواهد یک انسان کاملا دلخواه ولی فاقد روان شناسی کودکانه از آن دانش آموزان بسازد و حتی این شیوه ی خشونت بار را تا عمق خانواده و زندگی خانوادگی کودکان نیز تسری داده است آشکارا حکایت از روشی غلط ، اشتباه و شکست خورده که می تواند روح و روان و آینده ی فرزندان این مرز و بوم را به مخاطره بیندازد حکایت می کند .

نگاه تیزبین ، عمیق و موشکافانه ی کارگردان مولف و صاحب سبکی چون کیارستمی با آسیب شناسی هنرمندانه چنین روش تباه کننده ای را در نظام آموزشی درک و فهم کرده و به تصویر کشیده تا همگان را به داوری چنین ستم فاحشی بر نسلی یا نسل هایی از کودکان این سرزمین فراخواند. فشار و تحمیل و به نوعی تنبیه دانش آموزان با شیوه ی [مشق شب ] به خیال تعلیم و تربیت آنان  بدون اندیشیدن به عواقب چنین روشی که به دور از هرگونه انعطاف و ذوق کودکانه هست و از آنان ماشین هایی مطیع و گوش به فرمان برای تکرار دروس یا جملات و عبارات و شعارها طلب می کند کیارستمی را بر آن داشت تا برخلاف گفتمان تحمیلی و خشن دوران به نقد چنین راهبردی اقدام کند و چنین فیلم ماندگار و فاخری از خود به یادگار بگذارد.

در سالروز فقدان آن بزرگ همه ی همکاران فرهنگی ، تصمیم گیران نظام تعلیم وتربیت و دلسوزان فرهنگ این دیار را دعوت می کنم تا باردیگر به پای درس های کیارستمی بنشینند و بامرور تجربیات و درس ها ی او ، آینده ی کودکان و جوانان  ایران عزیز را با آسیب کمتر و فرجامی نیکوتر ترسیم کنند.

نگاه مهربان و انسان نواز کیارستمی به زندگی و مناسبات انسان ها همچنان می تواند آموزنده و راهگشا باشد .
 


تا کنون نظری برای این خبر ارسال نشده است
نام:  
پست الکترونیکی:
نظر شما:  
کد امنیتی:

 
 
اخبار مرتبط با این خبر
123456789
ردیفتیترتاریخ
1 خواستن توانستن است ۱۳۹۷ پنج شنبه ۲۹ آذر
2 افراط در خرید، تشدید کننده تنش بازار ۱۳۹۷ سه شنبه ۱۳ شهريور
3 شرکت تولی پرس و آرزوهایی که بر باد رفت ۱۳۹۷ شنبه ۳ شهريور
4 خرید کالای ایرانی؛ راهی که سخت اش می کنیم ۱۳۹۷ سه شنبه ۳۰ مرداد
5 در جست و جوی هویت از دست رفته* ۱۳۹۷ سه شنبه ۱۶ مرداد
6 انقلاب اسلامی ایران و رهبری ممتاز آن ۱۳۹۷ شنبه ۱۲ خرداد
7 گردشگری پایدار، فرصتی برای توسعه روستایی ۱۳۹۶ پنج شنبه ۱۴ دي
8 روزی روزگاری سینما ملت ۱۳۹۶ دوشنبه ۲۷ آذر
9 طبق آمارها چه جایگاه بودجه‌ای شایسته مردم استان قزوین است؟ ۱۳۹۶ سه شنبه ۲۱ آذر
10 خبرنگاران و حفره قدرت ۱۳۹۶ يکشنبه ۲۱ آبان
123456789
مدیری که خطا کرده نباید ارتقای جایگاه پیدا کندجلب مشارکت سمن ها برای حفاظت از میراث فرهنگی ضروری استسالن ورزشی چوبیندر افتتاح شدیک کارخانه آسفالت با حضور وزیر دادگستری در قزوین افتتاح شدغرق شدگی خواهر و برادر خردسال در استخر آب کشاورزی در بوئین زهرا40 دستگاه خودرو و موتورسیکلت در تاکستان توقیف شدحقوق شهروندی با تقویت شفافیت در جامعه محقق می شوداستان قزوین برای استقبال از مسافران نوروزی آماده است۹۳ زندانی در قزوین آزاد شدند62 رقم جدید از محصولات زراعی در مزارع الگویی قزوین کشت شدواژگونی کامیون در قزوین به مرگ راننده منجر شدهمایش آینده نگاری تمدن نوین اسلامی در قزوین برگزار می شودافزایش تعداد غرفه‌‌های توزیع میوه عید در استان22 میلیون نفر در بافت های فرسوده کشور زندگی می کنندوضعیت ایمنی بازار قزوین، نیاز به توجه و بازنگری داردروان سازی ترافیک در ایام پایانی سال مورد توجه قرار گیردقراردادهای راکد شهرک های صنعتی قزوین ساماندهی می شوندپیشخوان روزنامه های امروز صبح استان /سه شنبه پرونده ۶ شرکت حمل و نقل مسافربری در قزوین رسیدگی شدایران در نمایشگاه صنعتی ازبکستان شرکت می کند
خانواده های دارای 2 معلول کمک بلاعوض دریافت می کنندبرق نقاطی از استان قزوین قطع می شودخدمات بیمارستان الوند با تعرفه دولتی ارایه خواهد شدپیشخوان روزنامه های امروز صبح استان / دوشنبه کاراته کاران قزوینی به 2 نشان لیگ جهانی دست یافتندوزیر دادگستری به قزوین سفر می‌کندکارشناسان آلمانی از مزارع قزوین بازدید کردندحضور مردم در راهپیمایی ۲۲ بهمن نسبت به سال قبل افزایش داشتسپاه پاسداران از تلاش استاندار قزوین تجلیل کردتوانمند سازی و ایجاد اشتغال پایدار ، اساسی‌ترین نیاز اقشار آسیب‌پذیر266 هزار نفر در قزوین از نظر بیماری های قلبی خطر سنجی شدندمجموعه فرهنگی دفاع مقدس در قزوین ساخته می شوداستان قزوین برای استقبال از مسافران نوروزی آماده استایران در نمایشگاه صنعتی ازبکستان شرکت می کندپرونده ۶ شرکت حمل و نقل مسافربری در قزوین رسیدگی شد40 دستگاه خودرو و موتورسیکلت در تاکستان توقیف شد2 قبضه سلاح شکاری قاچاق در شهرستان البرز کشف شدوضعیت ایمنی بازار قزوین، نیاز به توجه و بازنگری داردحقوق شهروندی با تقویت شفافیت در جامعه محقق می شودقاچاقچی سوخت در قزوین 2 میلیارد ریال جریمه شد
اظهارات کامل سخنگوی قوه قضاییه درباره پرونده متهمان جاسوسی از مراکز نظامی کشورنجات جان مادر باردار در بانهذبح غیرشرعی مرغ های منجمد؛ از شایعه تا واقعیتخبر ناگوار برای آبی ها؛ دروازه بان سابق استقلال در بستر بیماریپاسخ عجیب فتحی به گلایه هواداران استقلالابراهیمی به بازی مقابل تراکتورسازی می رسد/ استارت تمرینات سپاهان از روز دوشنبهمنشا: در پرسپولیس امکانات بهتر بودتلخی شکست برای رئال مادرید دو برابر شد؛ کاپیتان، ال کلاسیکو را از دست دادروزیاتو: خرید باشگاه منچستر یونایتد توسط شاهزاده محمد بن سلمان به مبلغ 4٫9 میلیارد دلارلژیونر مغضوب پرسپولیس خواهان بازگشت به جمع سرخ پوشانمنشا سریعاً از حضور در استقلال پشیمان شد؟!چراغ سبز به واردات خودرو؟خودرو ارزان می شوداز افزایش شدید قیمت خودرو جلوگیری شود.قیمت روز خودروهای داخلی + جدولنگاهی به جدیدترین قیمت خودرو در بازار تهران + جدولنرخ طلا و سکه در بیست و هشتم بهمن ماه+عکسقیمت طلا و قیمت سکه در 28 بهمن 1397واکنش تند رضا شیدپور به افزایش بی رویه قیمت خودرو + فیلمآخرین قیمت طلا و سکه در روز یک شنبه 97/11/28، قیمت ها پایین نمی آیند!
آب هم گران می‌شود +جزئیاتتوصیه‌های مهم درباره فروش تورهای ارزانخورراکی هایی که فرزند شما را زیبا می کند/تغذیه دوران بارداریبخشنامه نقل و انتقالات برون و درون استانی فرهنگیان ابلاغ شد + جزئیاتضرورت نهایی سازی نظام ارجاع الکترونیک با رعایت الزامات، تا پایان خرداد ماه 98وجود 2هزار و 700 تشکل ثبت شده در حوزه بانوانبیلان انرژی کره زمین در دراز مدت به تعادل می رسدسومین گردهمایی گروه های جهادی قرارگاه جهادی امام رضا(ع) برگزار می شودنزدیکی زمین به دوره سرمایشی/ ۴۰درصد افراد در آمریکا طرح مساله تغییر اقلیم را توطئه می دانندتخصصی بودن NGOهای تهران/ دولتی‌ها در نحوه اقدامات خود باید از سمن‌ها آموزش ببینندروحانی جواب انتقادات را با عصبانیت و توهین می‌دهد/ بله قربان گوی دولت‌ها نبودم/ دزدی‌های کلان را متخصصانی انجام می‌دهند که تعهدی ندارندحدود ۹۷ درصد خاک ایران دچار خشکسالی استتحویل ۲۵۰۰ واحد مسکونی به مددجویان زلزله‌زده کرمانشاه تا پایان سالکابوس ها درباره سلامت ما چه می گویند؟به این دلایل تنها غذا بخوریدکشف اسکناس 100 دلاری جعلی در پیرانشهرانگیزه، توان و دیده‌بانی بخش‌های خصوصی دلیل پیشی گرفتن از دولت در بنگاه‌داریبا تخم مرغ کم خونی را برطرف کنیدآغاز هفته سلامت مردان با شعار «مردان فعال تر، مردان سالم تر»باز شدن طناب دار از گردن جوان 27 ساله