۱۳۹۷ يکشنبه ۳۱ تير  | 2018 7 Sunday
آرشیو خبر آمار بازدید: 623 کد مطلب: 37125  
یادداشت صدای قزوین به مناسبت سالمرگ هنرمند فقید؛ عباس کیارستمی

مشق عباس کیارستمی برای کودکان ایران

حسین میرزانیا
۱۳۹۶ سه شنبه ۱۳ تير ساعت 12:57
صدای قزوین:
 
 
نگاهی به فیلم "مشق شب " در سالروز خاموشی عباس کیارستمی

عباس کیارستمی متولد یکم تیر 1319 بود و سرنوشت این گونه با او قرار داشت که در روزی چون یکی از روزهای تیرماه به تاریخ 14تیر 1395 کیارستمی چشمانش را بر روی زندگی ببندد و این گونه کارنامه ی زندگی فیلم ساز و کارگردان صاحب سبک و پر آوازه ی ایران بسته شود.

لحظه ی خبر درگذشت او هیچ گاه از جلوی چشمانم کنار نمی رود.  نزد دوستی قدیمی باهم به گفتگو و گپی همیشگی نشسته بودیم که خبر درگذشت کیارستمی در اخبار دنیای مجازی دست به دست چرخید و ما نیز از آن مطلع شدیم. بهت زده بودم و سکوت بر آن لحظات تمام اتاق را دربرگرفت . خیره برصفحه گوشی نگاه می کردم تا شاید خبر تکذیب یا اشتباهی اعلام شود ولی هرچه می آمد خبر تایید مرگ او بود. 
 

اکنون یک سال از آن هجرت تلخ رفته است و سوگ او گرچه در تخفیف درد ما را تسلا هست ولی آموختن از او بیشتر به کار ما می آید .هم به کار معلمان ،هم به کار دانش آموزان و هم به کار تصمیم گیران آموزش و فرهنگ ایران .

نام عباس کیارستمی با نام کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران عجین است . کیارستمی متعلق به نسلی است که در کانون پرورش فکری کودکان به نسل طلایی و دوران طلایی فعالیت کانون شهره است . حاصل حضور یا ارتباط کیارستمی با کانون پرورش فکری کودکان کارگردانی و ساخت فیلم های کوتاه و بلندی می باشد که هر یک از آن ها ایده ها و درس هایی بود که او از محیط خود گرفت و آن ها را برای تماشا به کودکان و معلمان و متصدیان نظام آموزشی کشور عرضه کرد.

فیلم های کیارستمی در حیطه ی کودکان و نظام آموزش و پرورش ایران عبارتند از : نان و کوچه ، مسافر ، زنگ تفریح ، تجربه ، من هم می توانم ، دو راه حل برای یک مسئله ، رنگ ها ، لباسی برای عروسی ، از اوقات فراغت خود چگونه استفاده کنیم ؟ ، بزرگداشت معلم ها ، راه حل ، قضیه شکل اول شکل دوم ، بهداشت دندان ، به ترتیب یا بدون ترتیب ، دندان درد ، خانه دوست کجاست ؟ ، مشق شب ونگارش  فیلمنامه فیلم بادکنک سفید .

نگاهی به کارنامه سینمایی کیارستمی حکایت از توجه ویژه او به تعلیم و تربیت و نظام آموزشی کشور دارد و اغراق نیست اگر او را کارگردان سینمای کودک در ایران و پدر سینمای کودک ایران بنامیم .

تحلیل و نقد و ارزیابی هریک از فیلم های ساخته شده به دست توانای کیارستمی خود فصل نوینی در زندگی او [زیست پس از مرگ او ] می تواند باشد . در این نوشتار فیلم مشق شب را مرور می کنیم تا از روح و اندیشه ای که پشت دوربین مستند -داستانی کیارستمی در فیلم قرار گرفته است خبری بگیریم و درسی بیاموزیم .

خلاصه ی فیلم : فیلم مشق شب با سکانس هایی شروع می شود که دانش آموزان ابتدایی با بازی و شادی های کودکانه درحال رفتن به مدرسه هستند و کارگردان در طول راه با بعضی از آنها مصاحبه و گفتگو می کند. سپس فضای داخلی مدرسه است .دانش آموزان و حیاط مدرسه - دیوار نوشته ها ، صف شدن بچه ها و شعارها و جملاتی که تکرار می کنند و آنگاه اتاقی که یک به یک دانش آموزانی منتخب به آنجا آورده می شوند و کیارستمی خود در قالب کارگردان - گزارشگر  از آنان پرسش هایی درباره ی تکالیف درسی و نحوه ی انجام آنها می پرسد و آنان نیز هریک به فراخور حال خود به آنها پاسخ می دهند.

فیلم به مانند بیشتر کارهای کیارستمی در حین ساخت ، ساخته می شود ، یعنی اینکه گرچه کارگردان ایده ای کلی از فیلمی که می خواهد بسازد در ذهن خود دارد ولی سکانس ها ،فریم ها و جزئیات فیلم در حین انجام کار هست که ساخته می شود و فیلم پیش می رود .

فیلم مشق شب به سال 1366 وقتی که ساخته شد و به روی پرده ی سینماها رفت بحث ها و نقدهای بسیاری را برانگیخت . فیلم در نوع خود با یک نگاه جدید و تابو شکنانه به سراغ دانش آموزان رفته بود تا یکی از روش های آموزشی در نظام آموزش و پرورش را به چالش بکشد . اگرچه نمی توان به قاطعیت ادعا کرد که کیارستمی بایک اراده ی پیشینی برای به چالش کشیدن نظام آموزشی اقدام به ساخت فیلم کرده است اما به هر روی فرجام فیلم نقد و اعتراضی آشکار به سیستم تعلیم و تربیت ایران در آن برهه ی زمانی است .نقدی که به گفته ی دبیرانی که خود از نسل همان دانش آموزان بودند معتقدند که اگر چنانچه کیارستمی تصمیم می گرفت به جای ساخت فیلم مشق شب در یک مدرسه ی پسرانه آن را در یک مدرسه ی دخترانه می ساخت عواقب و نتایج شوک آور و تکان دهنده ای در بر داشت ! .

فیلم در محوطه ی حیاط مدرسه شعارهایی را به تصویر می کشد که دعوت و تشویق به جنگ است [باتوجه به جنگ ایران و عراق ] و شعارهای سیاسی -مذهبی که دانش آموزان در سر صف تکرار می کنند ... [ و البته همچنان نیز تکرار می شوند. ].

بخش عمده ی فیلم اتاق گفتگوی کیارستمی است با دانش آموزان .دانش آموزانی که از تکلیف مشق شب و نحوه ی انجام آن در خانه و همراهی یا عدم همراهی پدر و مادرهایشان می گویند و از این طریق اطلاعاتی نیز از وضعیت خانواده های خود به بیننده می دهند.

فیلم در یک بستر کاملا رئال و واقعی ساخته شده است و کیارستمی فقط نقش هدایت کننده و درحقیقت تدوین گر را در فیلم برعهده دارد. دانش آموزان در برابر پرسش های کیارستمی در مورد حجم تکلیف شب ، چگونگی انجام تکلیف شب و رضایت یا عدم رضایت خود از این نوع شیوه ی آموزش عکس العمل ها و پاسخ های متفاوتی دارند.

در فیلم غالب  دانش آموزان را مضطرب ، نگران ، فاقد اعتماد به نفس ، محروم از همراهی یا همکاری والدین ، درگیر مشکلات بزرگترها ، بی تاب و نا آرام می بینیم به طوریکه در سکانسی از فیلم مشاهده می کنیم که یکی از دانش آموزان حتی به تنهایی نمی تواند در جلوی دوربین بایستد و به پرسش های کیارستمی پاسخ دهد و اضطراب شدید او باعث می شود که کیارستمی از دوستش  بخواهد تا به نزد او آمده تا آن دانش آموز قدرت و جرئت بیان کلمات را بیابد! . 

فیلم پس از چندین گفتگو با دانش آموزان با درخواستی که کیارستمی از آخرین دانش آموز می کند تا اگر شعری را از حفظ بلد است برایش بخواند به پایان می رسد ...آن دانش آموز شعری زیبا و لطیف در ستایش خداوند و تجلیل از نعمت هایی که به بندگانش برای گفتن و شنفتن و بازی و زندگی داده است می خواند و تیتراژ پایانی فیلم در حین خواندن شعر آخرین سکانس فیلم است .

به نظر می رسد کیارستمی این فیلم را با نیت نقد و  اعتراض نامه ای بلند و جسورانه علیه تحقیر و تخفیف و لگدمال شدن حقوق زیست کودکان ایران در نظام تعلیم و تربیت ساخته است . کودکانی که در یک چرخه ی پادگانی - شبه نظامی و فاقد هرگونه بینش و جهت گیری هنری -عاطفی و دنیای کودکانه ی آنان برایشان از مفاهیمی می گویند که آنان نه توان درک آن را دارند و نه وقت و دوران درک چنین مفاهیمی برایشان است !

خشکی و خشونت موجود در مدرسه و دستورات و امر و نهی تکرار و رفتار کلمات و واژگانی که از آنان می خواهد یک انسان کاملا دلخواه ولی فاقد روان شناسی کودکانه از آن دانش آموزان بسازد و حتی این شیوه ی خشونت بار را تا عمق خانواده و زندگی خانوادگی کودکان نیز تسری داده است آشکارا حکایت از روشی غلط ، اشتباه و شکست خورده که می تواند روح و روان و آینده ی فرزندان این مرز و بوم را به مخاطره بیندازد حکایت می کند .

نگاه تیزبین ، عمیق و موشکافانه ی کارگردان مولف و صاحب سبکی چون کیارستمی با آسیب شناسی هنرمندانه چنین روش تباه کننده ای را در نظام آموزشی درک و فهم کرده و به تصویر کشیده تا همگان را به داوری چنین ستم فاحشی بر نسلی یا نسل هایی از کودکان این سرزمین فراخواند. فشار و تحمیل و به نوعی تنبیه دانش آموزان با شیوه ی [مشق شب ] به خیال تعلیم و تربیت آنان  بدون اندیشیدن به عواقب چنین روشی که به دور از هرگونه انعطاف و ذوق کودکانه هست و از آنان ماشین هایی مطیع و گوش به فرمان برای تکرار دروس یا جملات و عبارات و شعارها طلب می کند کیارستمی را بر آن داشت تا برخلاف گفتمان تحمیلی و خشن دوران به نقد چنین راهبردی اقدام کند و چنین فیلم ماندگار و فاخری از خود به یادگار بگذارد.

در سالروز فقدان آن بزرگ همه ی همکاران فرهنگی ، تصمیم گیران نظام تعلیم وتربیت و دلسوزان فرهنگ این دیار را دعوت می کنم تا باردیگر به پای درس های کیارستمی بنشینند و بامرور تجربیات و درس ها ی او ، آینده ی کودکان و جوانان  ایران عزیز را با آسیب کمتر و فرجامی نیکوتر ترسیم کنند.

نگاه مهربان و انسان نواز کیارستمی به زندگی و مناسبات انسان ها همچنان می تواند آموزنده و راهگشا باشد .
 


تا کنون نظری برای این خبر ارسال نشده است
نام:  
پست الکترونیکی:
نظر شما:  
کد امنیتی:

 
 
اخبار مرتبط با این خبر
12345678
ردیفتیترتاریخ
1 انقلاب اسلامی ایران و رهبری ممتاز آن ۱۳۹۷ شنبه ۱۲ خرداد
2 گردشگری پایدار، فرصتی برای توسعه روستایی ۱۳۹۶ پنج شنبه ۱۴ دي
3 روزی روزگاری سینما ملت ۱۳۹۶ دوشنبه ۲۷ آذر
4 طبق آمارها چه جایگاه بودجه‌ای شایسته مردم استان قزوین است؟ ۱۳۹۶ سه شنبه ۲۱ آذر
5 خبرنگاران و حفره قدرت ۱۳۹۶ يکشنبه ۲۱ آبان
6 دست از انشا نویسی برای اقتصاد برداریم ۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۶ مهر
7 اولین شهروند افتخاری الموت ۱۳۹۶ دوشنبه ۱۰ مهر
8 بی خبرنگاری در دنیای اطلاعات ۱۳۹۶ دوشنبه ۱۶ مرداد
9 مشق عباس کیارستمی برای کودکان ایران ۱۳۹۶ سه شنبه ۱۳ تير
10 فتح بابی در اشتغال/ از وعده تا عمل ۱۳۹۶ يکشنبه ۲۸ خرداد
12345678
سفر آموزشی دهیاریهای قزوین به استان گلستان382 هزار نفر ساعت دوره های آموزش مهارت در قزوین برگزار شدنصرتی از شهرداری رشت رفت!هوای استان کمی خنک‌تر می‌شودپیشگیری از جرم، مستلزم مشارکت همگانیکلاهبردار حرفه ای در قزوین دستگیر شد25 واحد تولیدی در شهرک های صنعتی قزوین موفق به صادرات شدند۶.۵ میلیون مترمکعب آب برای باغستانهای قزوین تامین شدجدول خاموشی احتمالی برق در ۳۱ تیرماه در استان قزوین اعلام شدهر دستگاهی دلسوز باغستان قزوین است وارد میدان شودشرکت توزیع زمان خاموشی ها را با صنایع هماهنگ کند۱۲۵۰ طرح صنعتی در استان قزوین در حال اجراستبخش ویژه فعالان رسانه در قزوین راه اندازی می شودتولید سالیانه چهار میلیون تن محصولات کشاورزی در قزوین عبور از بحران نیازمند تغییر تیم اقتصادی دولت استتجلیل از 54 واحد تولیدی نمونه استان قزویناجرای طرح های آبیاری نوین در استان قزوین باید سرعت بیشتری گیردقزوین جزء ۱۰ استان کشور در تولید محصولات کشاورزی استفریاد عملکرد خلاف مسئولان مردم را به اجرای عدالت امیدوار می کندپیشخوان روزنامه های امروز صبح استان / یکشنبه
نصرتی از شهرداری رشت رفت!جدول خاموشی احتمالی برق در ۳۱ تیرماه در استان قزوین اعلام شدبرنامه قطعی برق در ۳۰ تیرماه در قزوین اعلام شد+جدولطرح گسترش ایستگاه راه آهن قزوین آغاز می شودکاهش ذخایر آبی اثرات مخربی بر زیست بوم داردسهم ۲۵ میلیون مترمکعب آب شاهرود به قزوین اختصاص یابدگسترش نشاط اجتماعی به پیشگیری ازمصرف موادمخدر می انجامدتمدید مهلت ارسال مقالات به همایش سواد رسانه ایانیمیشن طنز «بودبودک» در قزوین چهارساله شدکمبود آب در کشور یک ابَر چالش استکنسرت موسیقی به نفع کودکان مبتلا به PKU در قزوین برگزار شدپلیس قزوین نسبت به عضویت در شرکت های هرمی هشدار دادتاب آوری سیستم ها و سامانه های مخابراتی و ارتباطی؛ یک اولویت اساسیدمای هوای قزوین به 43 درجه افزایش یافتفریاد عملکرد خلاف مسئولان مردم را به اجرای عدالت امیدوار می کندقزوین جزء ۱۰ استان کشور در تولید محصولات کشاورزی استپیشخوان روزنامه های امروز صبح استان / شنبه اجرای طرح های آبیاری نوین در استان قزوین باید سرعت بیشتری گیردتجلیل از 54 واحد تولیدی نمونه استان قزویننتایج مسابقات پرش با اسب قزوین اعلام شد
توضیحات سخنگوی شورای نگهبان در خصوص تصویر موسوم به لحظه رای گیری قانون حضور اقلیت ها در شوراهاماجرای عروسی لاکچری پسر آقای سفیر +عکسشباهت جالب پیمان معادی و خواهرش/عکسآقای ترامپ با دم شیر بازی نکنید، پشیمان می شوید + فیلم"بهاره رهنما" در بیمارستان + عکسواکنش سخنگوی شورای نگهبان به یک عکس بی ربط از جلسه مجمع تشخیصعکس دیده نشده ویشکا آسایش در حال کوهنوردیتنها راه نجات مهران مدیری و احسان علیخانی!صداوسیما با پخش دفاعیات علیخانی به ضرر خود عمل کرددلواپسی اشتباهییک چهره فرهنگی چقدر باید ساده لوح باشد که به اسم هدیه پول دریافت کند/از قضاوت ها و تعابیری که دیدم دل زده شدمشایعه درباره نوه حجت الاسلام رییسی صحت دارد؟ +عکسخداحافظی ویژه جهانبخش با هلند (عکس)عکس/ لحظه رای گیری از اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام در خصوص وضعیت سپنتا نیکنامجلسه امروز مجمع تشخیص مصلحت نظام + تصاویردرگیری در مرز مریوان 19 نفر شهید و مجروح بر جا گذاشتحمله تروریست های ضد انقلاب به پاسگاه مرزی نیروی زمینی سپاه/ شهادت تعدادی از رزمندگان اسلامحاج قاسم سلیمانی خادم حرم مطهر رضوی شدپس لرزه های افشاگری ها درباره ثامن الحججعضو ارشد علمای بزرگ عربستان به پیروی از بن سلمان از وهابیت اعلام برائت کرد
گلر لیورپول با لسترسیتی چهارساله بستمهدی طارمی دوم پیدا شد/ صیادمنش و استقلال زیر تیغ محرومیت!استخدام کارمند خانم جهت همکاری در شهر تهراناستخدام مسئول دفتر مجرب خانم جهت دفتر مدیرعامل در تهراناین ستاره خیال پرسپولیس و برانکو را راحت می کنددادگاه، متهمان پرونده تجمع روز جهانی زن را تبرئه کرداستخدام کارمند اداری خانم مسلط به ورد و اکسل در تهرانکنارآمدن با آمریکا مشکلات مان را حل نمی کند/ سازش با دشمن ذلت می آورداستخدام کارمند خانم جهت امور مالی و اداری در تهراندردسر بزرگ برانکو در افتتاحیه لیگ هجدهم: این بازیکن نمی رسد!استخدام کارگر ماهر نقاش اتومبیل جهت کار در تهرانمشاهدات خبرنگار جوان از عروسی های مختلطلغو جلسه امروز کمیسیون اصل 90 / عدم همکاری تیم بررسی سانحه پرواز تهران-یاسوج ابهام برانگیز استروزیاتو: 17 حقیقت علمی عجیب و جالب که احتمالا چیزی از آن ها نمی دانیدباقری: دغدغه مان ترکیب اصلی نیست بلکه نگران نیمکت ضعیف مان هستیم / انتظارم از تیم ملی زیادتر از این ها بودفریده اولادقباد به عنوان رییس جدید فراکسیون زنان انتخاب شدمشت آهنین سپاه آماده تحمیل هزینه های مستقیم به حامیان تروریست هاسودجویان به دنبال خدشه دار کردن برنج فریدونکنار هستند/ تاکید استاندار برای جهانی شدن برنج فریدونکناربازگشت آقای مجری با برنامه پرمخاطبش به تلویزیونمشکل عجیب دستیار شفر درفرودگاه و عصبانیت پیرمرد آلمانی