۱۳۹۷ سه شنبه ۲۹ آبان  | 2018 11 Tuesday
آرشیو خبر آمار بازدید: 741 کد مطلب: 37125  
یادداشت صدای قزوین به مناسبت سالمرگ هنرمند فقید؛ عباس کیارستمی

مشق عباس کیارستمی برای کودکان ایران

حسین میرزانیا
۱۳۹۶ سه شنبه ۱۳ تير ساعت 12:57
صدای قزوین:
 
 
نگاهی به فیلم "مشق شب " در سالروز خاموشی عباس کیارستمی

عباس کیارستمی متولد یکم تیر 1319 بود و سرنوشت این گونه با او قرار داشت که در روزی چون یکی از روزهای تیرماه به تاریخ 14تیر 1395 کیارستمی چشمانش را بر روی زندگی ببندد و این گونه کارنامه ی زندگی فیلم ساز و کارگردان صاحب سبک و پر آوازه ی ایران بسته شود.

لحظه ی خبر درگذشت او هیچ گاه از جلوی چشمانم کنار نمی رود.  نزد دوستی قدیمی باهم به گفتگو و گپی همیشگی نشسته بودیم که خبر درگذشت کیارستمی در اخبار دنیای مجازی دست به دست چرخید و ما نیز از آن مطلع شدیم. بهت زده بودم و سکوت بر آن لحظات تمام اتاق را دربرگرفت . خیره برصفحه گوشی نگاه می کردم تا شاید خبر تکذیب یا اشتباهی اعلام شود ولی هرچه می آمد خبر تایید مرگ او بود. 
 

اکنون یک سال از آن هجرت تلخ رفته است و سوگ او گرچه در تخفیف درد ما را تسلا هست ولی آموختن از او بیشتر به کار ما می آید .هم به کار معلمان ،هم به کار دانش آموزان و هم به کار تصمیم گیران آموزش و فرهنگ ایران .

نام عباس کیارستمی با نام کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران عجین است . کیارستمی متعلق به نسلی است که در کانون پرورش فکری کودکان به نسل طلایی و دوران طلایی فعالیت کانون شهره است . حاصل حضور یا ارتباط کیارستمی با کانون پرورش فکری کودکان کارگردانی و ساخت فیلم های کوتاه و بلندی می باشد که هر یک از آن ها ایده ها و درس هایی بود که او از محیط خود گرفت و آن ها را برای تماشا به کودکان و معلمان و متصدیان نظام آموزشی کشور عرضه کرد.

فیلم های کیارستمی در حیطه ی کودکان و نظام آموزش و پرورش ایران عبارتند از : نان و کوچه ، مسافر ، زنگ تفریح ، تجربه ، من هم می توانم ، دو راه حل برای یک مسئله ، رنگ ها ، لباسی برای عروسی ، از اوقات فراغت خود چگونه استفاده کنیم ؟ ، بزرگداشت معلم ها ، راه حل ، قضیه شکل اول شکل دوم ، بهداشت دندان ، به ترتیب یا بدون ترتیب ، دندان درد ، خانه دوست کجاست ؟ ، مشق شب ونگارش  فیلمنامه فیلم بادکنک سفید .

نگاهی به کارنامه سینمایی کیارستمی حکایت از توجه ویژه او به تعلیم و تربیت و نظام آموزشی کشور دارد و اغراق نیست اگر او را کارگردان سینمای کودک در ایران و پدر سینمای کودک ایران بنامیم .

تحلیل و نقد و ارزیابی هریک از فیلم های ساخته شده به دست توانای کیارستمی خود فصل نوینی در زندگی او [زیست پس از مرگ او ] می تواند باشد . در این نوشتار فیلم مشق شب را مرور می کنیم تا از روح و اندیشه ای که پشت دوربین مستند -داستانی کیارستمی در فیلم قرار گرفته است خبری بگیریم و درسی بیاموزیم .

خلاصه ی فیلم : فیلم مشق شب با سکانس هایی شروع می شود که دانش آموزان ابتدایی با بازی و شادی های کودکانه درحال رفتن به مدرسه هستند و کارگردان در طول راه با بعضی از آنها مصاحبه و گفتگو می کند. سپس فضای داخلی مدرسه است .دانش آموزان و حیاط مدرسه - دیوار نوشته ها ، صف شدن بچه ها و شعارها و جملاتی که تکرار می کنند و آنگاه اتاقی که یک به یک دانش آموزانی منتخب به آنجا آورده می شوند و کیارستمی خود در قالب کارگردان - گزارشگر  از آنان پرسش هایی درباره ی تکالیف درسی و نحوه ی انجام آنها می پرسد و آنان نیز هریک به فراخور حال خود به آنها پاسخ می دهند.

فیلم به مانند بیشتر کارهای کیارستمی در حین ساخت ، ساخته می شود ، یعنی اینکه گرچه کارگردان ایده ای کلی از فیلمی که می خواهد بسازد در ذهن خود دارد ولی سکانس ها ،فریم ها و جزئیات فیلم در حین انجام کار هست که ساخته می شود و فیلم پیش می رود .

فیلم مشق شب به سال 1366 وقتی که ساخته شد و به روی پرده ی سینماها رفت بحث ها و نقدهای بسیاری را برانگیخت . فیلم در نوع خود با یک نگاه جدید و تابو شکنانه به سراغ دانش آموزان رفته بود تا یکی از روش های آموزشی در نظام آموزش و پرورش را به چالش بکشد . اگرچه نمی توان به قاطعیت ادعا کرد که کیارستمی بایک اراده ی پیشینی برای به چالش کشیدن نظام آموزشی اقدام به ساخت فیلم کرده است اما به هر روی فرجام فیلم نقد و اعتراضی آشکار به سیستم تعلیم و تربیت ایران در آن برهه ی زمانی است .نقدی که به گفته ی دبیرانی که خود از نسل همان دانش آموزان بودند معتقدند که اگر چنانچه کیارستمی تصمیم می گرفت به جای ساخت فیلم مشق شب در یک مدرسه ی پسرانه آن را در یک مدرسه ی دخترانه می ساخت عواقب و نتایج شوک آور و تکان دهنده ای در بر داشت ! .

فیلم در محوطه ی حیاط مدرسه شعارهایی را به تصویر می کشد که دعوت و تشویق به جنگ است [باتوجه به جنگ ایران و عراق ] و شعارهای سیاسی -مذهبی که دانش آموزان در سر صف تکرار می کنند ... [ و البته همچنان نیز تکرار می شوند. ].

بخش عمده ی فیلم اتاق گفتگوی کیارستمی است با دانش آموزان .دانش آموزانی که از تکلیف مشق شب و نحوه ی انجام آن در خانه و همراهی یا عدم همراهی پدر و مادرهایشان می گویند و از این طریق اطلاعاتی نیز از وضعیت خانواده های خود به بیننده می دهند.

فیلم در یک بستر کاملا رئال و واقعی ساخته شده است و کیارستمی فقط نقش هدایت کننده و درحقیقت تدوین گر را در فیلم برعهده دارد. دانش آموزان در برابر پرسش های کیارستمی در مورد حجم تکلیف شب ، چگونگی انجام تکلیف شب و رضایت یا عدم رضایت خود از این نوع شیوه ی آموزش عکس العمل ها و پاسخ های متفاوتی دارند.

در فیلم غالب  دانش آموزان را مضطرب ، نگران ، فاقد اعتماد به نفس ، محروم از همراهی یا همکاری والدین ، درگیر مشکلات بزرگترها ، بی تاب و نا آرام می بینیم به طوریکه در سکانسی از فیلم مشاهده می کنیم که یکی از دانش آموزان حتی به تنهایی نمی تواند در جلوی دوربین بایستد و به پرسش های کیارستمی پاسخ دهد و اضطراب شدید او باعث می شود که کیارستمی از دوستش  بخواهد تا به نزد او آمده تا آن دانش آموز قدرت و جرئت بیان کلمات را بیابد! . 

فیلم پس از چندین گفتگو با دانش آموزان با درخواستی که کیارستمی از آخرین دانش آموز می کند تا اگر شعری را از حفظ بلد است برایش بخواند به پایان می رسد ...آن دانش آموز شعری زیبا و لطیف در ستایش خداوند و تجلیل از نعمت هایی که به بندگانش برای گفتن و شنفتن و بازی و زندگی داده است می خواند و تیتراژ پایانی فیلم در حین خواندن شعر آخرین سکانس فیلم است .

به نظر می رسد کیارستمی این فیلم را با نیت نقد و  اعتراض نامه ای بلند و جسورانه علیه تحقیر و تخفیف و لگدمال شدن حقوق زیست کودکان ایران در نظام تعلیم و تربیت ساخته است . کودکانی که در یک چرخه ی پادگانی - شبه نظامی و فاقد هرگونه بینش و جهت گیری هنری -عاطفی و دنیای کودکانه ی آنان برایشان از مفاهیمی می گویند که آنان نه توان درک آن را دارند و نه وقت و دوران درک چنین مفاهیمی برایشان است !

خشکی و خشونت موجود در مدرسه و دستورات و امر و نهی تکرار و رفتار کلمات و واژگانی که از آنان می خواهد یک انسان کاملا دلخواه ولی فاقد روان شناسی کودکانه از آن دانش آموزان بسازد و حتی این شیوه ی خشونت بار را تا عمق خانواده و زندگی خانوادگی کودکان نیز تسری داده است آشکارا حکایت از روشی غلط ، اشتباه و شکست خورده که می تواند روح و روان و آینده ی فرزندان این مرز و بوم را به مخاطره بیندازد حکایت می کند .

نگاه تیزبین ، عمیق و موشکافانه ی کارگردان مولف و صاحب سبکی چون کیارستمی با آسیب شناسی هنرمندانه چنین روش تباه کننده ای را در نظام آموزشی درک و فهم کرده و به تصویر کشیده تا همگان را به داوری چنین ستم فاحشی بر نسلی یا نسل هایی از کودکان این سرزمین فراخواند. فشار و تحمیل و به نوعی تنبیه دانش آموزان با شیوه ی [مشق شب ] به خیال تعلیم و تربیت آنان  بدون اندیشیدن به عواقب چنین روشی که به دور از هرگونه انعطاف و ذوق کودکانه هست و از آنان ماشین هایی مطیع و گوش به فرمان برای تکرار دروس یا جملات و عبارات و شعارها طلب می کند کیارستمی را بر آن داشت تا برخلاف گفتمان تحمیلی و خشن دوران به نقد چنین راهبردی اقدام کند و چنین فیلم ماندگار و فاخری از خود به یادگار بگذارد.

در سالروز فقدان آن بزرگ همه ی همکاران فرهنگی ، تصمیم گیران نظام تعلیم وتربیت و دلسوزان فرهنگ این دیار را دعوت می کنم تا باردیگر به پای درس های کیارستمی بنشینند و بامرور تجربیات و درس ها ی او ، آینده ی کودکان و جوانان  ایران عزیز را با آسیب کمتر و فرجامی نیکوتر ترسیم کنند.

نگاه مهربان و انسان نواز کیارستمی به زندگی و مناسبات انسان ها همچنان می تواند آموزنده و راهگشا باشد .
 


تا کنون نظری برای این خبر ارسال نشده است
نام:  
پست الکترونیکی:
نظر شما:  
کد امنیتی:

 
 
اخبار مرتبط با این خبر
123456789
ردیفتیترتاریخ
1 افراط در خرید، تشدید کننده تنش بازار ۱۳۹۷ سه شنبه ۱۳ شهريور
2 شرکت تولی پرس و آرزوهایی که بر باد رفت ۱۳۹۷ شنبه ۳ شهريور
3 دیدار به فردا انتظامی عزیز ۱۳۹۷ سه شنبه ۳۰ مرداد
4 در جست و جوی هویت از دست رفته* ۱۳۹۷ سه شنبه ۱۶ مرداد
5 گردشگری پایدار، فرصتی برای توسعه روستایی ۱۳۹۶ پنج شنبه ۱۴ دي
6 روزی روزگاری سینما ملت ۱۳۹۶ دوشنبه ۲۷ آذر
7 طبق آمارها چه جایگاه بودجه‌ای شایسته مردم استان قزوین است؟ ۱۳۹۶ سه شنبه ۲۱ آذر
8 خبرنگاران و حفره قدرت ۱۳۹۶ يکشنبه ۲۱ آبان
9 دست از انشا نویسی برای اقتصاد برداریم ۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۶ مهر
10 اولین شهروند افتخاری الموت ۱۳۹۶ دوشنبه ۱۰ مهر
123456789
پنجمین همایش ملی معماری و شهرسازی در قزوین آغاز شدبسیجیان صف اول ترویج فرهنگ ایثارندصیانت از کتاب‌های قدیمی و میراث علمای بزرگ قزوین ضروری استبرداشت زیتون از سطح ۶۵۰۰ هکتار از باغات بارور قزوین آغاز شدخدمات چهل ساله انقلاب اسلامی برای مردم تبیین شوداجرای پروژه انتقال آب از سد طالقان به قزوین ۵.۵ درصد پیشرفت داردطلا دوباره در بازار قزوین به پرواز درآمد!دوره تربیت مربی امداد و کمک های اولیه در قزوین برگزار شدتوسعه متعادل به معنای همسانی در بهره برداری از منابع نیست45 عنوان برنامه برای چهل سالگی انقلاب اسلامی تولید شدبازدید رئیس صندوق توسعه ملی از طرح انتقال آب سدطالقان به قزوینتاسیس اداره صادارت و واردات برای استان ضروری استشکارچی غیرمجاز در تاکستان دستگیر شدموانع تولیدکنندگان باید در سطح ملی برطرف شودسرپرست فرمانداری قزوین امروز معرفی می‌شوداحداث پردیس سینمایی در قزوین ضروری استحرم سیدالشهدا (ع) چهار برابر توسعه پیدا می کندتیم فوتبال کاسپین قزوین به مصاف فولاد نوین اهواز می رودتولیدکنندگان صنعتی و کشاورزی قزوین خواستار حمایت جدی دولت شدنداجرای طرح های گردشگری موجب تحول اقتصادی قزوین می شود
طلا دوباره در بازار قزوین به پرواز درآمد!هدف صندوق توسعه ملی، تقویت بخش خصوصی استنظارت بر عرضه انواع ماهی تازه و منجمد در شهرستان آبیکتکالیف مهارت محور جایگزین مشق شب در ابتدایی می شود۸۰درصدتسهیلات صندوق توسعه ملی به بخش خصوصی و تعاونی ها داده می شودتوسعه متعادل به معنای همسانی در بهره برداری از منابع نیستآموزش و پرورش زیربنایی ترین نهاد کشور است651 میلیون دلار سرمایه گذاری خارجی به قزوین وارد شد۱۵ تیم سیار برای پیشگیری از اعتیاد در استان قزوین راه اندازی شدمقابله با اعتیاد نیازمند مطالعات تخصصی و کارشناسانه است45 عنوان برنامه برای چهل سالگی انقلاب اسلامی تولید شدقاچاقچی سیگار در قزوین به پرداخت ۸۶۰میلیون ریال جریمه محکوم شدقاچاقچی سیگار در قزوین 860 میلیون ریال جریمه شدموانع تولیدکنندگان باید در سطح ملی برطرف شودهر پولی را نمی توان برای ساخت مسجد به کار بردستاد بازسازی عتبات قزوین دارای 1500 طرح استپیشخوان روزنامه های امروز صبح استان / یکشنبه ساخت و ساز غیرمجاز در دولتخانه صفوی مورد پیگیری قرار می گیرداستان قزوین می تواند نقش پر رنگ تری در توسعه ملی ایفا کند682 خانوار روستایی در قزوین مستمری بازنشستگی می گیرند
مرجانه گلچین به دنبال کبوترهایش! /عکسآیین تودیع و معارفه مدیرکل ثبت اسناد و املاک استان کرمانشاه برگزار شدحمایت مولوی عبدالحمید از استاندار جدید سیستانمحسن چاوشی با ظاهری متفاوت (+عکس)بررسی کلیات لایحه بودجه سال 1398 کل کشور در هیات دولتحضرت آیت الله جوادی آملی در دیدار سفیر و اعضای کلیسای ارتدکس رومانی :ما تفاوتی از نظر انسانیت، گوهر هستی، مبدا و مقصد نداریمتوپ علت تغییر مدیرکل پست استان خراسان شمالی در زمین سرپرست جدید استانداریمراحل پایانی تفحص از سازمان هدفمندی/زوال در انتظار رژیم غاصب صهیونیستی/درجازدن مسکن اجتماعی / 19 میلیارد؛ هزینه کرد بسیج در مناطق زلزله زده/ تشکیل کمیته مقابله با تحریم ها/خوشحالی مردم از برخورد قوه قضاییه با مفسدانبیان ابهامات اعدام سلطان سکه در تلویزیون (فیلم)افزایش حقوق کارمندان در جلسه غیرعلنی مجلس بررسی شدواکنش احمدی نژاد به جلسه مجمعراز تصادف منجر به مرگ نوربخش/ ایربگ خودرو لندکروز چرا باز نشد؟آیا مشمول سبد حمایتی دولت هستید / پیامک بزنیدویدئو/ عجیب ترین عزل و نصب یک مدیر در خراسان رضوی!پیش بینی سعید حجاریان از ریزش جدی آرای اصولگرایان به سبد اصلاح طلبانبیدار باشید که منافقین در کمین هستندتوضیحات استاندار خراسان درباره یگان ویژه آستان قدس، مدیریت گروه های خودسر و کشف 2 بمبمعرفی برترین گلزنان تاریخ انگلیس +عکسعکس خودروی شخصی وزیر ارتباطات و توضیحاتش در این خصوصبروزرسانی جدید برای گوشی های هوآوی
حجازی: شفر ترسید دستش خالی بماند، باج داددلار در بودجه 98 چند؟واکنش مدیر رسانه ای تیم ملی به حواشی اخیرسفیر کره جنوبی: ایران را در غلبه بر تحریم ها همراهی می کنیمPSG و سیتی باید از چمپیونزلیگ محروم شوندآیا نخست وزیر جدید عراق استعفا خواهد کرد؟واکنش فردوسی پور نسبت به حواشی تیم ملیکارشناسی داوری پرسپولیس - پیکانکامبک رویایی هلند مقابل آلمانویدئو؛ گل اول هلند به آلمان توسط پرومسچرخ تیتانیومی خودرو باپرینتر سه بعدی ساخته شددست هواداران را می بوسم/ بازیکنان پرسپولیس غیرت به خرج دادندادعای هیلی درباره نقش ایران در حمله به کنسولگری آمریکاچرا وقتی نیشکر هفت تپه دولتی بود کسی درباره زیان انباشه آن حرفی نمی زد؟!جامعه پیشرفته با سرمایه ایمان و عمل صالح فطرت خویش را شکوفا می سازدکاندولیزا رایس مربی فوتبال می شود؟نیکی هیلی مدعی شد: ایرانی ها پشت حمله به کنسولگری آمریکا در بصره بوده اندانقلاب اسلامی در جهانی شدن دین اسلام نقش مهمی داشته استعناوین روزنامه های ورزشی 29 آبان 97/ کامبک سرخ ها با نیمکت خالی +تصاویرتصویری از آثار تخریبی صدامیان در حمله به حرم امام حسین (ع)